brief
pl   -   en

Brief

To magazyn w formie newslettera, w którym co tydzień dajemy Ci ważne informacje ze świata

Naciskając „Zapisz się”, wyrażam zgodę na przesyłanie newslettera Brief przez Outriders Sp. not-for-profit Sp. z o.o. i akceptuję regulamin.

Dołącz do ponad 15 tys. czytelników, a w każdy piątek o godz. 8 znajdziesz w swojej skrzynce e-mailowej podsumowanie minionego tygodnia. W magazynie informujemy o ważnych wydarzenia społecznych, politycznych, gospodarczych, naukowych z całego świata. To nie zbiór linków jak typowy newsletter. To magazyn ze specjalnie wyselekcjonowanymi informacjami. Podany w nieszablonowej, czytelnej i ciekawej formie. Dodatkowo otrzymasz odnośniki do źródeł, abyś sama mogła/sam mógł dowiedzieć się jeszcze więcej i poznać kontekst opisywanych wydarzeń. Magazynu możesz też słuchać w formie podcastu.

Czytam newsletter @outrid3rs.brief, który przyszedł do mnie w piątek. jedyny newsletter, który otwieram nawet z kilkudniowym opóźnieniem :)

Julia, Wrocław

Brief to świetna sprawa. Czuje, że stanie się moją obowiązkową lekturą w piątkowe poranki. Obowiązkową i przyjemną.

Sebastian, Pabianice

Archiwum briefa

Niedobór wody szansą na inwestycje

Niedobór słodkiej wody na świecie będzie coraz bardziej odczuwalny i stworzy kolejne możliwości dla inwestorów. Według raportu Organizacji Narodów Zjednoczonych z 2016 r. połowa ludności świata może zmierzyć się z poważnym deficytem wody przed 2030 r. Niektórzy właściciele funduszy inwestują w spółki, które zajmują się dostawą, testowaniem i oczyszczaniem wody pitnej. Firmy zapewniają produkty lub usługi, które pomagają walczyć z niedoborem wody, i pracują nad jakością infrastruktury wodnej. Niektóre przedsiębiorstwa są szczególnie zainteresowane kwestiami ochrony środowiska. Część funduszy stara się dywersyfikować swoje portfele inwestycyjne. Zaangażowanie kapitałowe w słodką wodę jest jednak podatne na ryzyko polityczne i powiązane ze zmieniającymi się regulacjami prawnymi. 

Każdego roku na świecie zużywanych jest ok. 80 mld sztuk odzieży. Według organizacji charytatywnej WRAP (Waste & Resources Action Programme) na wysypiska trafia rocznie odzież warta ok. 140 mln funtów. W ten sposób marnują się materiały bardzo dobrej jakości, a toksyczne związki i mikrowłókna systematycznie zanieczyszczają glebę i wody gruntowe. Z prognoz wynika, że do 2050 r. branża modowa zużyje 25% światowego budżetu węglowego (przeznaczonego na emisję dwutlenku węgla). Jedynie przemysł paliwowy jest większym trucicielem środowiska naturalnego. 

Serwis Fashion for Good globalna platforma na rzecz zrównoważonej innowacji w modzie – pomaga konsumentom świadomie wybierać odpowiednie materiały odzieżowe. Najmniej przyjazne dla środowiska są bawełna (potrzeba 38-72 tys. l wody, aby wyprodukować jedną parę dżinsów i ponad 11 tys. l wody do produkcji jednej koszulki), materiały syntetyczne (poliester, nylon, akryl) oraz te pochodzenia zwierzęcego (wełna, skóra, futro). Natomiast najbardziej przyjazne środowisku są materiały pochodzące z recyklingu, oparte na włóknach wytworzonych z celulozy oraz zbudowane z włókien łykowych.

Wielka Brytania, USA, Ameryka Północna, Europa

Jak natura przystosowuje się do zmian klimatycznych

Bakterie produkujące prąd występują prawie na całej powierzchni naszej planety. Systemy bakterii, tworzące struktury przypominające druty lub kable, można znaleźć np. w basenach pływowych i błotnych, fiordach, słonych bagnach, na dnie morskim i w lasach namorzynowych. Bakterii elektrogenicznych jest tak dużo, że naukowcy podejrzewają je o wywieranie istotnego wpływu na naszą planetę. Trwają intensywne prace nad sposobami wykorzystania tych bakterii. Być może pomogą one regulować skład chemiczny oceanów i atmosfery, a także zostaną wykorzystane do stworzenia nowoczesnych paneli słonecznych.

Naukowcy starają się adaptować naturalne mechanizmy występujące w naturze, aby ograniczyć zmiany klimatu. Gdy temperatura wody rośnie, koralowce blakną pod wpływem stresu środowiskowego. Naukowcy odkryli gen, który jest odpowiedzialny za uruchomienie tego procesu. W 2018 r. odkryto szczep bakterii zdolny do przekształcenia materii roślinnej w biobutanol – biopaliwo, które można stosować w silnikach samochodowych zamiast benzyny. Naukowcy z Instytutu Salka w Kalifornii pracują nad stworzeniem rośliny, która pomoże w spowolnieniu globalnego ocieplenia – ma pochłaniać dwutlenek węgla z powietrza i osadzać go w korzeniach jako suberynę – podobną do korka i bogatą w węgiel substancję. Odkryto również gen odpowiedzialny za pokrywanie się liści ryżu drobinkami wosku, co jest naturalną reakcją tej rośliny na działanie niekorzystnych warunków atmosferycznych jak powodzie lub susze. 

Ogrody wertykalne na budynkach są coraz bardziej popularne – poprawiają jakość powietrza, zwiększają bioróżnorodność, są wykorzystywane do uprawy żywności, tłumią hałas i poprawiają estetykę. Przeciwnicy takich ogrodów podkreślają jednak ich koszt, słabą wydajność oraz to, że drzewa są tańsze i lepiej dbają o jakość powietrza. W Londynie uruchomiono projekt żywych latarnii, na których rosną rośliny, mające poprawić stan powietrza. Natomiast na głównej, historycznej alei miasta Hull będą rosnąć pionowe ogrody.

Haiti, Etiopia, Bangladesz, Wietnam, Nigeria, Pakistan, Demokratyczna Republika Konga, Indie, Afryka, Kambodża, USA, Ameryka Centralna, Peru, Ameryka Południowa, Azja, Ameryka Północna

Maleje wskaźnik wielowymiarowego ubóstwa społecznego na świecie

Sytuacja ekonomiczna 40% najbiedniejszych ludzi na świecie zmienia się na lepsze szybciej niż ludzi trochę od nich bogatszych – wynika ze wskaźnika wielowymiarowego ubóstwa społecznego (MPI) z 2018 r. Raport ONZ obejmuje lata 2006–2016. Szczególny postęp odnotowano w Azji Południowej: w Indiach w 2016 r. żyło w ubóstwie o 271 mln osób mniej niż w 2006 r., 23,6% ludzi było bezdomnych, co stanowi spadek o 21,3% w porównaniu z 2006 r. W Bangladeszu natomiast w latach 2004-2014 liczba ubogich spadła o 19 mln osób.

1,3 mld ludzi na świecie żyje obecnie w ubóstwie wielowymiarowym (pod uwagę brane są m.in. dochody, zdrowie, edukacja, zagrożenie przemocą, odżywianie, czysta woda, dostęp do urządzeń sanitarnych). Najwięcej ubogich w ujęciu wielowymiarowym zamieszkuje Bangladesz, Kambodżę, Indie, Wietnam, Pakistan, Demokratyczną Republikę Konga, Etiopię, Nigerię, Haiti i Peru. Zróżnicowanie występowania ubóstwa jest ogromne – pojawia się nawet w ramach jednego gospodarstwa domowego. Na świecie jedna trzecia dzieci jest uboga w ujęciu wielowymiarowym oraz jeden na sześciu dorosłych. Oznacza to, że prawie połowa ludzi żyjących w ubóstwie wielowymiarowym (663 mln) to dzieci.

Według raportu Kongresowego Biura Budżetu Stanów Zjednoczonych wzrost płacy minimalnej do 15 dol. za godzinę spowoduje, że 1,3 mln ludzi wyjdzie z ubóstwa w ciągu ok. 5 lat. Zarazem ok. 1,3 mln obecnie zatrudnionych w tym samym czasie może stracić pracę. Innymi skutkami wzrostu płacy minimalnej mogą być zmniejszenie dochodów przedsiębiorstw i wzrost cen.

Włochy, Niemcy, Wielka Brytania, USA, Ameryka Północna, Europa

Zła passa organizacji skrajnie prawicowych w Europie

Po raz pierwszy w historii badań, przeprowadzanych przez organizację Hope not Hate od 2012 r., aż 33% Brytyjczyków uznało skrajne organizacje prawicowe za większe zagrożenie dla porządku publicznego niż skrajne ugrupowania islamistyczne (28%). Obawy przed skrajną prawicą są największe wśród Żydów (57%) i muzułmanów (62%). Jednocześnie 44% ankietowanych uważa islam za zagrożenie dla zachodniej cywilizacji, a 31% – za zagrożenie dla brytyjskiego stylu życia. 35% Brytyjczyków twierdzi, że ​​w Wielkiej Brytanii istnieją strefy „no go” tylko dla muzułmanów, w których obowiązuje prawo szariatu.

Ruch Tożsamości w Niemczech został sklasyfikowany przez służby specjalne jako ekstremistyczna grupa prawicowa. Członkowie Ruchu bronią europejskiej „białej tożsamości i kultury” przed rzekomym atakiem liberalizmu, imigracji i islamu oraz twierdzą, że ​​globalna elita próbuje, w wyniku masowej imigracji, „zastąpić białą rasę” innymi rasami. Niemieckie władze uważają, że członkowie Ruchu Tożsamości działają wbrew liberalnej konstytucji demokratycznej i chcą pozbawić osoby pochodzące spoza Europy uczestnictwa w życiu społeczeństwa demokratycznego.

Włoska policja zajęła skład broni, w tym 26 karabinów szturmowych, pocisk powietrze-powietrze i wyrzutnie rakiet, podczas nalotów na siedziby organizacji skrajnej prawicy. Ich członkowie walczyli wcześniej u boku wspieranych przez Rosję sił separatystycznych na wschodzie Ukrainy. Zatrzymano m.in. Fabia Del Bergiolo, 50-letniego działacza neofaszystowskiego ugrupowania Forza Nuova. Natomiast w mieście Tacoma, w Stanach Zjednoczonych, uzbrojony w karabin 69-letni mężczyzna został śmiertelnie postrzelony przez policję po tym, jak wrzucił urządzenia zapalające do ośrodka dla imigrantów oraz próbował podpalić zbiornik propanu.

Wielka Brytania, USA, Ameryka Północna, Europa

Jak ograniczyć ryzyko wystąpienia demencji

Z badań prowadzonych przez prof. Davida Llewellyna z Uniwersytetu w Exeter wynika, że zdrowy styl życia – regularne ćwiczenia, zbilansowana dieta, niepalenie tytoniu i ograniczenie spożycia alkoholu – może zmniejszyć ryzyko pojawienia się demencji, nawet u osób z genetycznymi predyspozycjami do wystąpienia tego rodzaju obniżenia sprawności umysłowej. Przez osiem lat naukowcy przebadali 196 383 osoby w wieku co najmniej 60 lat, które nie wykazywały objawów demencji w początkowym okresie testów. W ciągu całego okresu badań u 1769 osób, mniej niż 1% uczestników, rozwinęła się jakaś forma demencji. Obniżenie sprawności umysłowej pojawiało się rzadziej u osób, które prowadziły zdrowy tryb życia – w tej grupie demencja wystąpiła u 0,8% badanych. Natomiast wśród osób prowadzących niezdrowy tryb życia demencja pojawiła się u 1,2% uczestników. Naukowcy stwierdzili również, że u tych, którzy prowadzą zdrowy styl życia, ryzyko wystąpienia obniżenia sprawności umysłowej jest niższe o 30% w porównaniu z osobami, które żyją niezdrowo.

Badanie dotyczyło jednak niewielkiej liczby czynników związanych ze stylem życia, a jego uczestnicy prowadzili zdrowszy styl życia niż ogół populacji. Ponadto dane dotyczące stylu życia były zbierane w jednym momencie i zgłaszane samodzielnie, zatem nie dowodzą jednoznacznie, że zdrowszy styl życia prowadzi do zmniejszenia ryzyka demencji. Naukowcy zapowiedzieli, że nadal będą badać obecną grupę ludzi i związek między stylem życia, a ryzykiem wystąpienia demencji.

Tymczasem naukowcom z Baylor Medical College w Teksasie i Uniwersytetu Kalifornii w Los Angeles udało się częściowo przywrócić wzrok sześciu osobom, które straciły możliwość widzenia. Obraz rejestrowany przez kamerę umieszczoną na okularach pacjentów został przesłany za pomocą implantu bezpośrednio do kory mózgowej, a nie z wykorzystaniem oka i nerwu wzrokowego. Dzięki tej metodzie niewidome od lat osoby były w stanie wskazać, gdzie znajduje się biały kwadrat wyświetlany w różnych miejscach na ekranie monitora, a jeden z pacjentów chwalił się, że potrafi stwierdzić, gdzie znajduje się biała sofa w jego mieszkaniu.

Metoda ta nie sprawdziła się w przypadku osób, które są niewidome od urodzenia

Turkmenistan, Wielka Brytania, Azja, Europa

Turkmenistan na cenzurowanym

Brytyjski think tank Centrum Polityki Międzynarodowej (The Foreign Policy Centre) ostrzega inwestorów przed robieniem interesów w Turkmenistanie i wymienia zagrożenia, które czyhają na firmy, chcące prowadzić swój biznes w tym kraju. Są to m.in. wysokie ryzyko braku zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi, korupcja i, jak piszą autorzy raportu, „polityczne zachcianki prezydenta”. Zwracają oni również uwagę, że Turkmenistan znajduje się obecnie w środku kryzysu gospodarczego, który doprowadził do pojawienia się hiperinflacji i niedoborów żywnościowych. Think tank zwraca również uwagę, że kryzys gospodarczy doprowadził do coraz większych represji ze strony władz i do wzmocnienia kultu jednostki.

Raport wskazuje również na szeroki zakres naruszeń praw człowieka w tym kraju. Szczególną uwagę zwraca na kwestie pracy przymusowej, tzw. „zaginionych” więźniów, z którymi nie wiadomo, co się dzieje, i na ograniczenia nałożone na niezależnych dziennikarzy oraz obrońców praw człowieka.

W Turkmenistanie nie ma wolnych mediów, a dostęp do internetu jest ściśle kontrolowany. Istnieje tylko jeden – państwowy – operator sieci komórkowej oraz czarna lista serwisów informacyjnych. Społeczność LGBT w Turkmenistanie jest represjonowana przez państwo, a seks między mężczyznami to przestępstwo i podlega karze do dwóch lat pozbawienia wolności.

 

Tymczasem Turkmenistan od dawna jest interesującym kierunkiem inwestycji dla krajów Zachodu, które przyciągają duże zasoby gazu ziemnego (uważa się, że kraj posiada ok. 10% globalnych rezerw gazu).

Bangladesz, Afryka, USA, Azja, Ameryka Północna

Rośnie liczba głodujących na świecie

Ponad 820 mln ludzi na świecie głoduje, a całkowite zlikwidowanie problemu światowego głodu przed 2030 r. jest wielkim wyzwaniem – wynika z raportu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Liczba głodujących rośnie już trzeci rok z rzędu wraz ze wzrostem globalnej populacji. W 2015 r. jedno na siedmioro dzieci przyszło na świat z niską masą urodzeniową (poniżej 2,5 kg). Jednocześnie rośnie liczba ludzi otyłych. 338 mln dzieci i młodzieży w wieku szkolnym ma nadwagę, z otyłością zmaga się 672 mln dorosłych. W Azji i Afryce żyje dziewięcioro na 10 dzieci z zaburzeniami wzrostu oraz prawie trzy czwarte wszystkich dzieci z nadwagą. W obu przypadkach główną przyczyną jest nieodpowiednie odżywianie.

Dieta bogata w banany, soję, ciecierzycę i mąkę z orzeszków ziemnych w formie pasty dobrze wpływa na stan bakterii jelitowych u niedożywionych dzieci – wynika z badań przeprowadzonych w Bangladeszu. Spożywanie tych produktów pobudza również zahamowany wzrost całego organizmu, stymuluje rozwój kości, mózgu oraz układu odpornościowego. Dzieci niedożywione mają niekompletny lub niedojrzały mikrobiom (ogół mikroorganizmów występujących w danym siedlisku) w jelitach, w porównaniu ze zdrowymi rówieśnikami. Naukowcy z Uniwersytetu Waszyngtona w St. Louis uważają, że to właśnie uboga flora bakteryjna może być przyczyną, że dzieci są niższe, słabsze i wolniej się rozwijają. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje, że ​​na świecie ok. 150 mln dzieci poniżej 5 r.ż. jest niedożywionych.

Mikrobiom to bakterie, wirusy, grzyby i archeony, żyjące w organizmie człowieka. Jeżeli policzymy wszystkie komórki w naszym ciele, tylko 43% z nich to komórki ludzkie, reszta należy do mikrobiomu. Jest on jedną z przyczyn powstawania alergii, otyłości, nieswoistego zapalenia jelit, choroby Parkinsona, depresji i zaburzenia ze spektrum autyzmu

Gwinea Równikowa, Republika Południowej Afryki, Madagaskar, Maroko, Nigeria, Tunezja, Madagaskar, Kenia, Egipt, Wielka Brytania, Tajwan, Azja, Europa

Technologiczny postęp w Afryce

Liczba centrów technologicznych w Afryce wzrosła o prawie 50% w latach 2016–2018 r. Obecnie jest ich 618. To inkubatory, akceleratory, ośrodki innowacji przy ośrodkach akademickich, parki technologiczne i przestrzenie do współpracy dla twórców. Najwięcej centrów nowoczesnych technologii jest w Nigerii (85) i Republice Południowej Afryki (80). W czołówce znajdują się również Egipt, Kenia, Maroko i Tunezja.

Powstające w Afryce zdecentralizowane sieci energii odnawialnej rozwiązują nie tylko kwestie słabej elektryfikacji na kontynencie, ale także problem wysokiego bezrobocia. Liczba pracowników sektora energii odnawialnej w Nigerii i Kenii zbliża się do liczby osób pracujących w sektorze energetyki tradycyjnej. Prognozy przewidują, że w ciągu najbliższych czterech lat nastąpi dalszy wzrost zatrudnienia w sektorze energii odnawialnej: w Kenii o 70%, a w Nigerii o ponad 100%. 

Pobranie pliku filmowego 5 GB w Gwinei Równikowej zajmuje ponad 22 godz. Na Tajwanie ta sama operacja trwa tylko osiem min. Brytyjska firma analityczna Cable przeprowadziła ponad 276 mln testów prędkości w ponad 200 krajach świata. Podczas gdy średnie prędkości na świecie wzrosły o 20% w 2018 r., znaczna część tego wzrostu miała miejsce w krajach rozwiniętych. Wyjątkiem jest Madagaskar, jeden z najbiedniejszych krajów Afryki, który zajmuje 33. miejsce na świecie pod względem prędkości internetu, wyprzedzając niektóre państwa europejskie, w tym Wielką Brytanię. Dzięki dostępowi do szybkiego internetu Madagaskar jest jednym z centrów outsourcingu usług IT.

Francja, USA, Ameryka Północna, Europa

Jak radzić sobie z mową nienawiści?

Mowa nienawiści przybiera na sile i dotyczy przedstawicieli różnych wyznań i mniejszości, ale też imigrantów, uchodźców, kobiet i wszystkich »innych od nas«. Rośnie fala nietolerancji i przestępstw z nienawiści. […] Różnorodność jest bogactwem, nigdy zagrożeniem” napisał António Guterres, sekretarz generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych. Guterres przedstawił plan walki z mową nienawiści w ramach działalności ONZ, aby wykorzenić antysemityzm, nienawiść wobec muzułmanów, prześladowania chrześcijan i wszelkie inne formy rasizmu, ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji.

Francuska parlamentarzystka Laetitia Avia przygotowuje projekt ustawy przeciwko szerzeniu nienawiści w sieci. „Nie możemy tolerować w internecie tego, czego nie tolerujemy na ulicy” – podkreśla Avia. W lipcu projekt będzie omawiany przez francuski parlament i może zostać wprowadzony w życie jesienią 2019 r. W jego zapisach znalazło się m.in., że ​​nienawistne komentarze na tle rasowym, religijnym, seksualnym, związanym z tożsamością płciową lub niepełnosprawnością będą musiały zostać usunięte przez platformy społecznościowe w ciągu 24 godz. pod goźbą karą grzywny w wysokości do 4% globalnych przychodów firmy. 

Facebook zgodził się przekazywać francuskim władzom informacje (adres IP) o użytkownikach podejrzewanych o używanie mowy nienawiści. Natomiast Twitter będzie oznaczał specjalną etykietą tweety znanych polityków, jeżeli ich treść naruszy zasady działania serwisu. Nie pojawią się w wynikach wyszukiwania, ani nie będą polecane użytkownikom. Nowy przepis został nazwany przez dziennik „The Guardian” zasadą Trumpa, ponieważ prezydent Stanów Zjednoczonych wielokrotnie używał nienawistnych treści, które mogły zachęcać do stosowania przemocy

Czechy, Polska, Niemcy, Francja, Hiszpania, Europa

Najgorętszy czerwiec w historii w Europie

Nigdy wcześniej nie odnotowano tak wysokich temperatur w czerwcu jak w 2019 r. – podało Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych. Średnia temperatura w Europie odnotowana w czerwcu wzrosła o ponad 2°C, a na przeważających obszarach Francji, Niemiec i północnej Hiszpanii w ostatnich dniach miesiąca temperatury były o 6-10°C wyższe niż dotychczas. We Francji odnotowano najwyższą temperaturę w historii kraju – 45,9°C. Rekordy temperatur dla czerwca padły również w Niemczech, Czechach i Polsce. Eksperci twierdzą, że takie fale gorąca mogą pojawiać się co najmniej pięć razy częściej niż dotychczas. Jest to związane ze zmianami cyrkulacji powietrza, przede wszystkim prądu strumieniowego, wywołanymi przez zmiany klimatyczne.

W Niemczech, w związku z rekordowymi temperaturami, wprowadzono ograniczenie prędkości na niektórych odcinkach autostrad. We Francji zamknięto część szkół i przełożono egzaminy, a większe miasta (Paryż, Lyon, Strasburg i Marsylia) wprowadziły zakaz ruchu w centrum dla części samochodów. W Katalonii spłonęło co najmniej 2,5 tys. ha lasów.

Philip Alston, specjalny sprawozdawca Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. skrajnego ubóstwa i praw człowieka, podkreślił, że świat jest coraz bardziej narażony na „apartheid klimatyczny”. Bogaci płacą za ucieczkę przed upałem i głodem spowodowanymi kryzysem klimatycznym, a biedni cierpią. Alston przewiduje, że zmiany klimatu doprowadzą do ograniczenia nie tylko podstawowych praw do życia, wody, żywności i mieszkania setkom milionom ludzi, ale także wpłyną na demokrację i rządy prawa.

Jamajka, Kanada, Nowa Zelandia, Izrael, USA, Kolumbia, Ameryka Południowa, Australia i Oceania, Azja, Ameryka Północna

Niektóre narkotyki mniej szkodliwe niż alkohol

W 2017 r. ok. 271 mln ludzi na świecie (ponad jedna na 20 osób) w wieku od 15 do 64 lat używała tzw. narkotyków rekreacyjnych. To o 30% więcej niż w 2009 r.”– wynika ze Światowego Raportu o Narkotykach przygotowanego przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Najpopularniejszym narkotykiem są konopie indyjskie, z których w 2017 r. korzystało 188 mln ludzi. Ich spożycie jest najwyższe w Ameryce Północnej (56,6 mln ludzi) oraz w Azji (54,2 mln ludzi). Najchętniej korzystają z marihuany mieszkańcy Izraela, Jamajki, USA, Kanady i Nowej Zelandii. W 2017 r. do 1976 t wzrosła na świecie (głównie w Kolumbii) produkcja kokainy. To rekordowy poziom i prawie dwa razy wyższy niż w 2014 r. 

Światowa Komisja ds. Polityki Narkotykowej zwraca uwagę na konieczność zmiany klasyfikacji niektórych nielegalnych narkotyków, np. kokainy, heroiny i konopi indyjskich. Zdaniem komisji obecna klasyfikacja, oparta na interesach politycznych oraz uprzedzeniach historycznych i kulturalnych, a nie wiedzy naukowej, ogranicza dostęp do tych środków w celach medycznych. Ponadto przyczynia się do rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, wyższej śmiertelności i przeludnienia więzień na świecie. Wojna narkotykowa pochłania ogromne sumy pieniędzy i nie przynosi oczekiwanych skutków. Z badań zagrożeń związanych z zażywaniem narkotyków wynika, że zarówno dla indywidualnego konsumenta, jak i społeczeństwa, alkohol jest bardziej szkodliwy niż heroina i kokaina. LSD i ecstasy – narkotyki uważane za najmniej szkodliwe dla zdrowia – podlegają natomiast surowym zakazom.

Japonia, Indonezja, Azja

Orangutany sumatrzańskie na skraju wyginięcia

Japonia wznowiła, mimo międzynarodowego sprzeciwu, zawieszony od 1986 r. komercyjny połów wielorybów. Do tej pory kraj obchodził ten zakaz, organizując tzw. misje badawcze, podczas których zabijano od 200 do 1200 wielorybów rocznie. Tym razem jednak Japonia oficjalnie wycofała się z Międzynarodowej Komisji Wielorybnictwa (IWC), która utrzymała zakaz polowań. W 2019 r. Japończycy będą łowić tylko na swoich wodach terytorialnych i w strefie ekonomicznej, a nie np. na Antarktydzie. Celem jest złowienie 227 wielorybów. W 2018 r., w ramach misji badawczej, zabito 333 osobniki.

Orangutan sumatrzański może być pierwszą dużą małpą człekokształtną, która wyginie, ponieważ jej środowisko – dżungla i bagna na Sumatrze – są przekształcane pod uprawę palm na olej palmowy. Chociaż rząd Indonezji przestał wydawać licencje na nowe plantacje oleju palmowego we wrześniu 2018 r., to na prowincji trwa niszczenia środowiska naturalnego. W latach 1999–2015 populacja orangutanów na Borneo zmniejszyła się o ponad 100 tys. osobników. Na Sumatrze żyje obecnie mniej niż 14 tys. tych małp.

Pszczoły hodowane dla miodu przenoszą choroby, które zabijają dzikie pszczoły, np. trzmiele. Naukowcy znaleźli niebezpieczne wirusy na 19% kwiatów, które rosły obok pasiek. Rozprzestrzenianie się chorób z uli komercyjnych może być trzecią przyczyną zmniejszenia się globalnej populacji pszczół, obok używania pestycydów i postępującego niszczenia środowiska naturalnego. Dlatego hodowle pszczół powinny być trzymane z dala od środowisk, gdzie występuje dużo dzikich pszczół.

Organizacje charytatywne apelują o wprowadzenie całkowitego zakazu trzymania ptaków drapieżnych w ogrodach zoologicznych. Sokoły, myszołowy, orły i sowy trzymane są w złych warunkach, na krótkich smyczach, uniemożliwiających im zaspokojenie naturalnych potrzeb związanych z lataniem. Ponadto pracownicy ogrodów zoologicznych, podczas nauczania ptaków wykonywania sztuczek dla odwiedzających, nie dają im pożywienia nawet przez kilkanaście dni

Wielka Brytania, USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna, Europa

Automatyzacja 2.0

Roboty mogą zastąpić do 20 mln pracowników w fabrykach przed 2030 r. Osoby słabiej wykwalifikowane, wykonujące prace powtarzalne oraz mieszkające w słabo rozwiniętych regionach, szczególnie dotkliwie odczują skutki automatyzacji. Zwiększy ona nierówności społeczne i polaryzację polityczną. Statystycznie każdy robot zabiera 1,6 miejsca pracy. W regionach świata o niższych dochodach ta średnia rośnie do 2,2, a w obszarach o wyższych dochodach wynosi ok. 1,3. Od 2000 r. roboty przyczyniły się do likwidacji 1,7 mln miejsc pracy – najwięcej w Chinach (550 tys.), Europie (400 tys.) i Stanach Zjednoczonych (260 tys.). 

Pierwszy etap automatyzacji polegał na zastępowaniu robotami pracowników fizycznych wykonujących proste prace. Teraz rozpoczyna się tzw. automatyzacja 2.0 – roboty wykorzystują technologię uczenia maszynowego i big data. Są to prace umysłowe wymagające zastosowania treści poznawczych. Roboty potrafią już analizować i wyciągać wnioski ze skomplikowanych wystąpień politycznych. Następnym celem jest skuteczna interpretacja języka bankowców, jeszcze trudniejszego do zrozumienia dla statystycznego człowieka.

Praca wymagająca więcej poświęcenia, kreatywności oraz inteligencji społecznej jest mniej podatna na robotyzację. Zarazem automatyzacja powinna wpłynąć na wzrost produktywności, co z kolei napędza wzrost gospodarczy, a wtedy tworzą się nowe miejsca pracy” – wynika z raportu firmy Oxford Economics. Według prognozy Światowego Forum Ekonomicznego postęp technologiczny przyczyni się do stworzenia 133 mln i likwidacji 75 mln miejsc pracy w ciągu następnej dekady.

Finlandia, USA, Ameryka Północna, Europa

Telepatia i technologia fal mózgowych

Czy technologia fal mózgowych bezpośrednie połączenie mózgu użytkownika z internetem całkowicie zmieni system edukacji? Polega ona na rejestrowaniu wzorców myślowych mózgu konfiguracji neuronów, które różnie reagują w zależności od myśli i replikowaniu tych wzorców z powrotem do mózgu poprzez stymulację elektryczną z urządzenia niebiologicznego. Dzięki wszczepieniu w naszą głowę takiego niewielkiego urządzenia będziemy w stanie odbierać i przetwarzać informacje płynące z sieci, np. wgrać sobie znajomość języka obcego, wiedzę lekarską, sztukę gry na pianinie, a nawet wybrane cechy, np. zdyscyplinowanie.

Nad technologią fal mózgowych pracują Google, Apple, Facebook, Neuralink (firma Elona Muska) i mniejsze start-upy. Pierwsze urządzenia już zostały stworzone. Musk twierdzi, że odpowiednia technologia trafi na rynek w ciągu najbliższych 10 lat. Z czasem będzie można na stałe podłączyć się do chmury: przeglądać bezpośrednio w swoim mózgu zasoby Google’a, mapy, prognozy pogody, prowadzić konferencje z pracownikami czy łączyć się z urządzeniami z zastosowaniem internetu rzeczy [połączeniu materialnych przedmiotów ze sobą i z zasobami internetu]. Naukowcy z Uniwersytetu Waszyngtonu opracowali system BrainNet – pierwszą sieć umożliwiającą komunikację telepatyczną między ludźmi. Trzy osoby biorące udział w eksperymencie mogły zarówno wysyłać, jak i odbierać informacje między sobą, wykorzystując tylko swój umysł oraz specjalne narzędzie zamontowane na głowie.

Technologia internetowa pomaga w opiece nad starszymi ludźmi w Finlandii – opiekunka zdalnie monitoruje podopiecznych w ich domach, sprawdza ich stan zdrowia oraz pilnuje odpowiedniego odżywiania. Starsze osoby widzą innych na ekranach monitorów, czują się bezpieczniej i mogą cieszyć się wspólnymi posiłkami. Populacja Finlandii starzeje się bardzo szybko – jeden na trzech Finów skończy 65 lat przed 2070 r. Jednocześnie nastąpił duży spadek liczby urodzeń. Brakuje pracowników, także w sektorze usług medycznych, a opieka zdalna jest znacznie tańsza i niż tradycyjna.

Rosja, Wielka Brytania, USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna, Europa

Kryzys liberalizmu według prezydenta Putina

Prezydent Rosji Władimir Putin nazwał liberalizm przestarzałym systemem”. Podkreślił, że idee liberalne – pomoc uchodźcom, wielokulturowe społeczeństwo czy LGBT – nie znajdują akceptacji wśród „przytłaczającej większości ludności”. Według prof. Michaela Coxa z London School of Economics liberalizm rzeczywiście przeżywa trudności, których początki leżą w kryzysie finansowym z 2008 r., jednak zdecydowana większość krajów to nadal demokracje liberalne, a nie autorytarne.

Wyniki ankiety Pew Center Research wskazują, że mieszkańcy większości krajów przyjmujących imigrantów postrzegają ich bardziej jako wzmocnienie niż zagrożenie. Są jednak niezadowoleni z wielu decyzji władz Unii Europejskiej w kwestiach dotyczących imigracji. Natomiast postawa wobec społeczności LGBT różni się w zależności od kraju, chociaż mieszkańcy Europy Zachodniej są bardziej otwarci i tolerancyjni niż mieszkańcy Europy Wschodniej, np. w kwestii małżeństw jednopłciowych. 

Pentagon przygotował raport, w którym ostrzega, że ​​Stany Zjednoczone mogą przegrać globalną walkę o wpływy z państwami autorytarnymi: Federacją Rosyjską i Chinami. Rosja może być niebezpieczna dla światowego porządku – wpływa na kampanie wyborcze w innych krajach, wywiera nacisk ekonomiczny, prowadzi działania paramilitarne i wojnę cybernetyczną, stosuje dezinformację i propagandę, otwarcie grozi innym państwom. Niebezpieczne byłoby porozumienie między Rosją a Chinami i stworzenie wspólnego antyamerykańskiego frontu. Natomiast Unia Europejska przeprowadzi gry wojenne, aby przygotować się na ewentualne rosyjskie i chińskie ataki cybernetyczne, w związku z serią incydentów, które wydarzyły się w ostatnim czasie.

Liberia, Afryka, Syria, Azja

Syria i Liberia przykładami na błędy popełnione przez międzynarodową pomoc humanitarną

Syryjski rząd korzysta z pomocy humanitarnej w taki sposób, aby nagradzać swoich sympatyków i karać przeciwników, umacniając tym samym politykę represyjną – wynika z raportu Human Rights Watch. Syryjskie władze ograniczają organizacjom humanitarnym dostęp do społeczności potrzebujących pomocy i selektywnie zatwierdzają projekty pomocowe. Przedstawiciele instytucji międzynarodowych są zobowiązani do współpracy z osobami lub organizacjami państwowymi odpowiedzialnymi za nadużycia. Syryjski wywiad, łamiący prawa człowieka, nadzoruje proces udzielania pomocy humanitarnej. Ponadto rząd bezprawnie zatrzymuje powrót przesiedleńców z obszarów, które podczas wojny go nie wspierały.

W wojnach domowych w Liberii w latach 1989–2003 zginęło 250 tys. ludzi. Mimo wieloletniej i przygotowanej na dużą skalę pomocy międzynarodowej to jeden z najbiedniejszych krajów świata. Gospodarka przeżywa ogromne trudności, co doprowadziło do antyrządowych demonstracji. Władze państwa opierały się głównie na dopływie pieniędzy z zagranicy, co doprowadziło do fałszywego poczucia stabilności i wzrostu gospodarczego. W 2018 r. z Liberii wycofała się misja Organizacji Narodów Zjednoczonych, skończyła się również pomoc międzynarodowa. W 2018 r. inflacja osiągnęła rekordowy poziom 28,5%. Po latach wzrostu od 5% do 10% rocznie, w 2016 r. rozwój gospodarczy wyraźnie zahamował. Przewidywany wzrost w 2019 r. ma wynieść 0,4%. Zdaniem autorów artykułu przykład Liberii pokazuje, że pomoc międzynarodowa mogłaby przynieść więcej korzyści, gdyby kładła nacisk na budowanie umiejętności miejscowej ludności w zakresie zarządzania krajem i budowania gospodarki niż polegała na zwykłym przekazywaniu pieniędzy.

Liban, Jordania, Kanada, Sudan Południowy, Pakistan, Niemcy, Uganda, Sudan, Afganistan, Afryka, USA, Syria, Turcja, Meksyk, Azja, Ameryka Północna, Europa

Rekordowa liczba uchodźców na świecie

Aktualnie na świecie żyje prawie 70,8 mln uchodźców, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia domów w wyniku prześladowań, wojen, łamania praw człowieka lub przemocy, i jest to najwyższa liczba od czasu II wojny światowej. Jedynie 16% z nich trafiło do krajów w regionach rozwiniętych, natomiast jedna trzecia uchodźców znalazła schronienie w najbiedniejszych krajach świata. W 2018 r. największą liczbę osób przyjęła Kanada (ponad 28 tys.), po raz pierwszy wyprzedzając Stany Zjednoczone, które przyjęły 23 tys. uchodźców. Dla porównania, w 2016 r. do USA trafiło 97 tys. osób. 

Administracja Donalda Trumpa próbowała bezskutecznie przekonać sąd w San Francisco, że dzieci odebrane imigrantom na granicy USA i Meksyku nie potrzebują podstawowych produktów higienicznych, takich jak mydło i szczoteczki do zębów, podczas przebywania w ośrodkach zatrzymań. Prawnicy prezydenta USA twierdzili również, że nieletni mogą spać na zimnych, betonowych podłogach, w zatłoczonych celach i niskich temperaturach. Te warunki uważali za spełniające definicję „bezpiecznych i higienicznych”. Co najmniej siedmioro dzieci imigrantów zmarło w amerykańskich ośrodkach zatrzymań od końca 2018 r. Służby imigracyjne potrzebują ok. 4,6 mld dol. dofinansowania, aby zapobiec podobnym sytuacjom w ośrodkach dla nieletnich.

Najwięcej uchodźców mieszka obecnie w Turcji (3,7 mln), Pakistanie (1,4 mln), Ugandzie (1,2 mln), Sudanie (1,1 mln) i w Niemczech (1,1 mln). Z kolei najwięcej osób, w przeliczeniu na tysiąc mieszkańców, przyjęły Liban (156), Jordania (72) i Turcja (45). Najbogatsze kraje świata przyjęły średnio mniej niż trzech uchodźców na 1000 mieszkańców. Najwięcej imigrantów pochodzi z Syrii (6,7 mln), Afganistanu (2,7 mln) i Sudanu Południowego (2,3 mln).

Rosja, Wielka Brytania, USA, Azja, Ameryka Północna, Europa

Deepfake videos zagrożeniem dla demokracji

Jak stworzyć deepfake video? Za pomocą sieci neuronowej – modelu zaawansowanego uczenia maszynowego, który tak długo analizuje nagrania wideo, aż będzie w stanie za pomocą algorytmu nałożyć „skórę” jednej ludzkiej twarzy na ruchy innej. Ta technologia może być używana do manipulowania wypowiedziami polityków i wywierania wpływu na wyniki wyborów. Dezinformację bardzo szybko tworzy się i rozpowszechnia na platformach społecznościowych. Zarazem niewiele osób weryfikuje otrzymywane treści. 

W maju 2019 r. przerobiono film przedstawiający Nancy Pelosi, przewodniczącą Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Miliony oglądających mogło odnieść wrażenie, że kobieta jest pod wpływem alkoholu. Film opublikował na Twitterze również prezydent Donald Trump. Czy to koniec czasu postprawdy i początek postrzeczywistości, w której oprogramowanie deepfake pozwoli każdemu stworzyć wiarygodny materiał filmowy na każdy temat, a w głównej roli obsadzić każdego człowieka? 

W sierpniu 2018 r. właściciele kont na platformach społecznościowych działających z Rosji stworzyli fałszywą informację o planowanym zamachu na Borisa Johnsona, jednego z głównych zwolenników brexitu. Atak mieli zaplanować przeciwnicy wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej.

USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna

Czy wojna handlowa USA z Chinami ma sens?

Libra, kryptowaluta Facebooka, może stanowić zagrożenie dla międzynarodowego systemu bankowego, ograniczając konkurencję i tworząc problemy z ochroną danych – ostrzega Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS). Wprowadzenie Libry, planowane na 2020 r., pozwoli miliardom użytkowników na dokonywanie transakcji finansowych na całym świecie. Facebook chciałby uczynić z Libry zdecentralizowaną walutę, z której każdy może korzystać. Obawia się jednak, że jego klienci nie będą mieć zaufania do kryptowaluty. Serwis społecznościowy posiada wiele danych na temat swoich użytkowników i będzie mógł łączyć je z informacjami o ich zasobach finansowych. Również Alibaba i eBay planują wprowadzenie swojej waluty.

Czy wojna handlowa między Stanami Zjednoczonymi a Chinami ma sens? Amerykański system gospodarczy koncentruje się na maksymalizacji zysków akcjonariuszy korporacji, natomiast chiński system gospodarczy – na maksymalizacji zysków Chin. Statystyczny Amerykanin nie odczuł znacznego wzrostu dochodów od 1980 r., z kolei sytuacja statystycznego Chińczyka zdecydowanie się poprawiła. Setki milionów mieszkańców Chin poradziło sobie z biedą. Trzonem amerykańskiego systemu jest 500 wielkich firm z siedzibą w USA, których głównym celem jest jak najwyższa cena akcji. Rdzeniem gospodarki Chin są przedsiębiorstwa państwowe, które pożyczają pieniądze od banków państwowych, przy sztucznie zaniżonych stopach oprocentowania, i zawsze chętnie udzielą wsparcia władzom ChRL. „Być może, zamiast toczyć wojnę handlową z Chinami, USA powinny zmniejszać dominację wielkich korporacji oraz ich wpływ na życie Amerykanów” – uważa Robert Reich, amerykański polityk i ekonomista, były sekretarz pracy USA, profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley.

Polska, Wielka Brytania, USA, Meksyk, Ameryka Północna, Europa

Nierówności społeczne a długość życia

18 z najbogatszych ludzi w Stanach Zjednoczonych napisało list do kandydatów na urząd prezydenta USA, aby poparli podatek majątkowy dla najzamożniejszych mieszkańców kraju. Środki uzyskane w ten sposób zostałyby przeznaczone na zmniejszenie nierówności społecznych oraz walkę ze zmianami klimatycznymi. Sygnatariusze listu to m.in. inwestor i filantrop George Soros, współzałożyciel Facebooka Chris Hughes, córka miliardera Molly Munger, twórczyni filmów dokumentalnych Abigail Disney i właściciele sieci hoteli Hyatt.

Przykładem nierówności społecznych jest Chicago, gdzie przewidywana długość życia wynosi ok. 90 lat dla białych mieszkańców bogatej dzielnicy Streeterville i ok. 60 lat dla biednych Afroamerykanów z dzielnicy Englewood. Te wyniki wiążą się z wieloma czynnikami społeczno-ekonomicznymi. Średni dochód mieszkańca Streeterville wynosi prawie 100 tys. dol. rocznie, natomiast mieszkańca Englewood – ok. 25 tys. dol. rocznie. Ponad 80% mieszkających w Streeterville i tylko 8,2% żyjących w Englewood ma wykształcenie wyższe. Służba zdrowia działa tam też na znacznie niższym poziomie. Bardzo wysoki jest natomiast wskaźnik przestępczości. W latach 2000–2017 doszło w Englewood do ponad 4,8 tys. strzelanin.

Światowe Forum Ekonomiczne ostrzega, że większość z nas w wieku powyżej 90 lat nie będzie miała na koncie prywatnych oszczędności emerytalnych. Według prognoz mężczyźni wykorzystają zgromadzone przez siebie środki na 10 lat przed śmiercią, a kobiety – na 12 lat przed śmiercią. Zarazem prawie 20% kobiet i 14% mężczyzn, mających obecnie 25 lat, dożyje 100 lat. 

Przeprowadzono badania uczciwość ludzi na świecie. Przypadkowi przechodnie w 38 na 40 krajów zdecydowanie częściej próbowali zwrócić portfel właścicielowi, gdy zawierał pieniądze, niż gdy był pusty. Pieniądze zwrócono w 98% przypadków. Im większa suma pieniędzy w portfelu, tym wyższe było prawdopodobieństwo zwrócenia go przez znalazcę. Badania przeprowadzono m.in. w USA, Wielkiej Brytanii, Meksyku i Polsce.