PL | EN

Izrael i Palestyna: geneza konfliktu

W 1956 r. Mosze Dajan, szef Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela, powiedział: „Jesteśmy pokoleniem osadników. Bez stalowego hełmu i lufy armaty nie zasadzimy drzewa ani nie zbudujemy domu (…). Nasze dzieci nie będą miały życia, jeśli nie wykopiemy schronów; a bez płotu z drutu kolczastego i karabinu maszynowego nie zbudujemy chodników i nie znajdziemy wody”. Mowa ta uważana jest za jedno z najważniejszych świadectw syjonizmu i dowód na potrzebę obrony istnienia Izraela siłą.

Korzenie konfliktu izraelsko-palestyńskiego sięgają czasów I wojny światowej. Obie strony rywalizowały wtedy o samostanowienie i suwerenność na terytorium między rzeką Jordan a Morzem Śródziemnym, wcześniej przez wieki zarządzanym przez Imperium Osmańskie, a wielkie mocarstwa próbowały kształtować mapę Bliskiego Wschodu. W 1917 r. brytyjski minister spraw zagranicznych, lord Arthur Balfour, w liście do barona Waltera Rothschilda, szefa brytyjskiej części żydowskiej rodziny europejskich bankierów, wyraził poparcie brytyjskiego rządu dla „utworzenia w Palestynie siedziby narodu żydowskiego”. Dla Izraelczyków pismo to jest formalnym wyrażeniem prawa państwa izraelskiego do istnienia. Dla Palestyńczyków to jedna z pierwszych oznak ich wywłaszczenia.

W deklaracji podkreślono, że „nie można zrobić nic, co mogłoby naruszyć prawa obywatelskie i religijne społeczności nieżydowskich żyjących w Palestynie”, co było gestem w stronę przeważającej większości ludności arabskiej w regionie (ok. 80% w 1914 r.). Z czasem, np. w związku z II wojną światową, na sporne terytoria przybyła liczna migracja ludności żydowskiej, a w maju 1948 r. Izrael ogłosił niepodległość. Koalicja państw arabskich i frakcji palestyńskich zaatakowała wtedy siły izraelskie podczas pierwszej z kilku wojen. W jej wyniku Izrael przejął kontrolę nad jeszcze większą częścią terytorium. Ok. 700 tys. Palestyńczyków uciekło lub zostało wypędzonych ze swoich ziem. Palestyńczycy nazywają ten czas „Nakba”, czyli „katastrofa”. O bieżącej sytuacji na Bliskim Wschodzie rozmawiamy z dr Agnieszką Bryc z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, wcześniej pisaliśmy także o rosnącym napięciu między Izraelem a Palestyną.

Wersja audio dostępna
dla Patronek i Patronów
Hej! Zainteresował Cię nasz Magazyn? Możesz otrzymywać go regularnie. Podaj swój adres e-mail, a co piątek trafi do Ciebie nasz przegląd istotnych i sprawdzonych informacji ze świata. Miłego czytania!
Naciskając „Zapisz się”, wyrażam zgodę na przesyłanie newslettera przez Outriders Sp. not-for-profit Sp. z o.o. i akceptuję regulamin.
Czytaj również
Konflikt Izraela z Palestyną – przyczyny i przebieg
Konflikt Izraela z Palestyną – przyczyny i przebieg
Aktualizacja, 10.10.2023: W nocy z 7 na 8 października 2023 r. Izrael wypowiedział wojnę palestyńskiemu ugrupowaniu bojowników Hamas po przeprowadzeniu przez niego 7 października br. bezprecedensowego ataku z powietrza, morza i lądu. W wyniku zakrojonej na szeroką skalę i niespodziewanej akcji zginęło w Izraelu ponad tysiąc osób.  W uderzeniach odwetowych Izraela na Gazę zginęło jak […]
Władze Izraela starają się w zaplanowany sposób usuwać elementy kultury palestyńskiej z podległych im terytoriów, realizując idee syjonistyczne
Władze Izraela starają się w zaplanowany sposób usuwać elementy kultury palestyńskiej z podległych im terytoriów, realizując idee syjonistyczne
Władze Izraela starają się w zaplanowany sposób usuwać elementy kultury palestyńskiej z podległych im terytoriów, realizując idee syjonistyczne. Według nich Palestyna była jałową ziemią, pozbawioną dziedzictwa kulturowego, czekającą na przybycie żydowskich pionierów. Aby ten mit ugruntować, trzeba wymazać pamięć o Palestyńczykach. Pomaga w tym przyjęta w lipcu 2018 r. kontrowersyjna ustawa o „państwie narodu żydowskiego”, […]
Izrael i Palestyna a reakcje międzynarodowe
Izrael i Palestyna a reakcje międzynarodowe
Zdaniem byłego premiera Izraela Ja’ira Lapida poparcie dla Hamasu ze strony prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdoğana jest „hańbą” dla tego państwa, a naprawienie stosunków izraelsko-tureckich zajmie wiele czasu. Relacje między tymi krajami nigdy nie były stabilne, gdyż rywalizowały one o dominację w regionie. Przed ostatnimi tragicznymi wydarzeniami na Bliskim Wschodzie doszło jednak do znacznego zbliżenia […]
Kolejne wybory parlamentarne w Izraelu
Kolejne wybory parlamentarne w Izraelu
Benjamin Netanjahu nie zdołał sformułować nowego rządu w konstytucyjnym terminie, w związku z czym Izrael czekają kolejne wybory parlamentarne. Wybory z 9 kwietnia 2019 r., które Netanjahu wygrał z niewielką przewagą, pokazały słabość premiera, rządzącego Izraelem od 10 lat. Budowaną koalicję poróżniła kwestia poboru do wojska młodych, ultraortodoksyjnych Żydów, którzy byli dotychczas zwolnieni ze służby, […]
Zmieniający się układ sił na Bliskim Wschodzie
Zmieniający się układ sił na Bliskim Wschodzie
Zachodzące zmiany w regionie i na świecie ułatwiły zawarcie porozumienia ws. normalizacji stosunków Izraela ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi (ZEA). Możliwe będzie podróżowanie i handel między państwami oraz zostaną ustanowione pełne stosunki dyplomatyczne. „Podobne umowy między Izraelem a Arabią Saudyjską, Sudanem, Bahrajnem i Omanem powinny być kwestią czasu. Państwa Zatoki Perskiej zdały sobie sprawę, że to […]
Pozostałe wydania