PL | EN

Izrael i Palestyna: geneza konfliktu

W 1956 r. Mosze Dajan, szef Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela, powiedział: „Jesteśmy pokoleniem osadników. Bez stalowego hełmu i lufy armaty nie zasadzimy drzewa ani nie zbudujemy domu (…). Nasze dzieci nie będą miały życia, jeśli nie wykopiemy schronów; a bez płotu z drutu kolczastego i karabinu maszynowego nie zbudujemy chodników i nie znajdziemy wody”. Mowa ta uważana jest za jedno z najważniejszych świadectw syjonizmu i dowód na potrzebę obrony istnienia Izraela siłą.

Korzenie konfliktu izraelsko-palestyńskiego sięgają czasów I wojny światowej. Obie strony rywalizowały wtedy o samostanowienie i suwerenność na terytorium między rzeką Jordan a Morzem Śródziemnym, wcześniej przez wieki zarządzanym przez Imperium Osmańskie, a wielkie mocarstwa próbowały kształtować mapę Bliskiego Wschodu. W 1917 r. brytyjski minister spraw zagranicznych, lord Arthur Balfour, w liście do barona Waltera Rothschilda, szefa brytyjskiej części żydowskiej rodziny europejskich bankierów, wyraził poparcie brytyjskiego rządu dla „utworzenia w Palestynie siedziby narodu żydowskiego”. Dla Izraelczyków pismo to jest formalnym wyrażeniem prawa państwa izraelskiego do istnienia. Dla Palestyńczyków to jedna z pierwszych oznak ich wywłaszczenia.

W deklaracji podkreślono, że „nie można zrobić nic, co mogłoby naruszyć prawa obywatelskie i religijne społeczności nieżydowskich żyjących w Palestynie”, co było gestem w stronę przeważającej większości ludności arabskiej w regionie (ok. 80% w 1914 r.). Z czasem, np. w związku z II wojną światową, na sporne terytoria przybyła liczna migracja ludności żydowskiej, a w maju 1948 r. Izrael ogłosił niepodległość. Koalicja państw arabskich i frakcji palestyńskich zaatakowała wtedy siły izraelskie podczas pierwszej z kilku wojen. W jej wyniku Izrael przejął kontrolę nad jeszcze większą częścią terytorium. Ok. 700 tys. Palestyńczyków uciekło lub zostało wypędzonych ze swoich ziem. Palestyńczycy nazywają ten czas „Nakba”, czyli „katastrofa”. O bieżącej sytuacji na Bliskim Wschodzie rozmawiamy z dr Agnieszką Bryc z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, wcześniej pisaliśmy także o rosnącym napięciu między Izraelem a Palestyną.

Wersja audio dostępna
dla Patronek i Patronów
Hej! Zainteresował Cię nasz Magazyn? Możesz otrzymywać go regularnie. Podaj swój adres e-mail, a co piątek trafi do Ciebie nasz przegląd istotnych i sprawdzonych informacji ze świata. Miłego czytania!
Naciskając „Zapisz się”, wyrażam zgodę na przesyłanie newslettera przez Outriders Sp. not-for-profit Sp. z o.o. i akceptuję regulamin.
Czytaj również
Kolejne wybory parlamentarne w Izraelu
Kolejne wybory parlamentarne w Izraelu
Benjamin Netanjahu nie zdołał sformułować nowego rządu w konstytucyjnym terminie, w związku z czym Izrael czekają kolejne wybory parlamentarne. Wybory z 9 kwietnia 2019 r., które Netanjahu wygrał z niewielką przewagą, pokazały słabość premiera, rządzącego Izraelem od 10 lat. Budowaną koalicję poróżniła kwestia poboru do wojska młodych, ultraortodoksyjnych Żydów, którzy byli dotychczas zwolnieni ze służby, […]
Dramatyczna sytuacja Palestyńczyków w Strefie Gazy
Dramatyczna sytuacja Palestyńczyków w Strefie Gazy
„Wielki Marsz Powrotu” w Strefie Gazy rozpoczął się 30 marca 2018 r. W każdy kolejny piątek Palestyńczycy protestują przy płocie na granicy z Izraelem. Od kul izraelskich snajperów zginęło już między 190 a 266 Palestyńczyków, a prawie 30 tys. osób zostało rannych. Organizacja Narodów Zjednoczonych twierdzi, że armia izraelska mogła dopuścić się zbrodni wojennych na […]
Napięcia między Izraelem a Palestyńczykami
Napięcia między Izraelem a Palestyńczykami
Organizacja Human Rights Watch (HRW) zwraca uwagę na dyskryminujące praktyki stosowane od dziesięcioleci przez rząd Izraela związane z dostępem do ziemi. Palestyńczykom posiadającym obywatelstwo izraelskie odmawia się dostępu do gruntów pod zabudowę mieszkaniową, argumentując to koniecznością dostosowania się do „naturalnego wzrostu populacji”. Polityka Izraela polegającą na ograniczaniu praw społecznościom palestyńskim jest stosowana zarówno na okupowanym […]
Zmieniający się układ sił na Bliskim Wschodzie
Zmieniający się układ sił na Bliskim Wschodzie
Zachodzące zmiany w regionie i na świecie ułatwiły zawarcie porozumienia ws. normalizacji stosunków Izraela ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi (ZEA). Możliwe będzie podróżowanie i handel między państwami oraz zostaną ustanowione pełne stosunki dyplomatyczne. „Podobne umowy między Izraelem a Arabią Saudyjską, Sudanem, Bahrajnem i Omanem powinny być kwestią czasu. Państwa Zatoki Perskiej zdały sobie sprawę, że to […]
Konflikt Izraela z Palestyną – przyczyny i przebieg
Konflikt Izraela z Palestyną – przyczyny i przebieg
Aktualizacja, 10.10.2023: W nocy z 7 na 8 października 2023 r. Izrael wypowiedział wojnę palestyńskiemu ugrupowaniu bojowników Hamas po przeprowadzeniu przez niego 7 października br. bezprecedensowego ataku z powietrza, morza i lądu. W wyniku zakrojonej na szeroką skalę i niespodziewanej akcji zginęło w Izraelu ponad tysiąc osób.  W uderzeniach odwetowych Izraela na Gazę zginęło jak […]
Pozostałe wydania