PL | EN

Język Great Andamanese i nazwy ptaków w isiZulu

Język, którym posługiwali się Andamanie, rdzenni mieszkańcy indyjskiego archipelagu Andamany, był wyjątkowy wśród języków świata pod względem antropocentryzmu. Po angielsku zwany Great Andamanese, język ten używał kategorii wywodzących się z ludzkiego ciała do opisu abstrakcyjnych pojęć, takich jak orientacja przestrzenna i relacje między obiektami. Np. krew wypływająca ze stóp lub nóg to otei; krew w przypadku krwawienia wewnętrznego to etei; a krew jako strup na skórze – ertei. Tak ważna część mowy jak rzeczownik zmieniała formę w zależności od lokalizacji. Jeszcze w połowie XIX w. Great Andamanese posługiwało się ok. 5000 osób. Obecnie tylko trzy osoby mówią w języku rodziny wielkoandamańskiej i jest on skazany na wymarcie.

10-letni projekt nadawania nazw wszystkim 878 gatunkom ptaków Republiki Południowej Afryki w języku isiZulu podkreśla kulturę i znaczenie tamtejszych rdzennych społeczności. „Język i kultura kodują i wyrażają nasze zaangażowanie w świat. W przypadku języka isiZulu słowa mogą zawierać zarówno głęboką wiedzę o miejscu, jak i silny związek z przodkami i tożsamością kulturową” – mówi lingwistka z Uniwersytetu Cambridge, Karen Park. Dlatego kukułka czarna to undodosibona („człowiek, który nas widzi”), kukułeczka złocista to ubanwanyana, co oznacza ptaka śpiewającego „Małe dzieci nie wychodzą za mąż!”, a kukułeczka białobrzucha to umazalashiye, czyli „ptak, który składa jaja, a następnie je zostawia”. Projekt powstał przy współpracy naukowców z University of KwaZulu-Natal i organizacji BirdLife South Africa.

Wersja audio dostępna
dla Patronek i Patronów
Hej! Zainteresował Cię nasz Magazyn? Możesz otrzymywać go regularnie. Podaj swój adres e-mail, a co piątek trafi do Ciebie nasz przegląd istotnych i sprawdzonych informacji ze świata. Miłego czytania!
Naciskając „Zapisz się”, wyrażam zgodę na przesyłanie newslettera przez Outriders Sp. not-for-profit Sp. z o.o. i akceptuję regulamin.
Czytaj również
Języki zagrożone wyginięciem
Języki zagrożone wyginięciem
Lingwiści przewidują, że prawie połowa z 7 tys. języków używanych obecnie na świecie jest zagrożona wyginięciem do końca XXI w. Wolontariusze opracowują kursy mniej popularnych lub wymierających języków, np. jidysz, gaelickiego szkockiego, nawaho i hawajskiego, dla Duolingo, bezpłatnej aplikacji do nauki języków. W przypadku języka mniejszości nauka często polega nie tylko na opanowaniu słownictwa i […]
Język guarani i protesty w Chinach w obronie prawa do nauki j. mongolskiego
Język guarani i protesty w Chinach w obronie prawa do nauki j. mongolskiego
Dictionary.com – jeden z największych słowników online języka angielskiego – wprowadził ponad 15 tys. zmian mających na celu wyeliminowanie uprzedzeń językowych. Na przykład słowo Black jest pisane dużą literą, a część słów związanych z orientacją seksualną zostało zaktualizowanych: np. homosexual na gay, a homosexuality na gay sexual orientation. Zmieniono również terminy dotyczące samobójstw i uzależnień: […]
Dlaczego orki mówią w cockney i walka z angielszczyzną w Indiach
Dlaczego orki mówią w cockney i walka z angielszczyzną w Indiach
Rząd premiera Narendry Modiego otworzył w stanie Madhya Pradesh studia medyczne w języku hindi w ramach marginalizacji języka angielskiego, traktowanego jako pozostałość po czasach kolonialnych. Wymagało to m.in. przetłumaczenia podręczników do nauki, chociaż studia w języku angielskim nadal będą możliwe. W październiku br. Modi mówił o „niewolniczej mentalności” kojarzącej się z tym językiem, a w […]
Przekleństwa, analfabetyzm w Boliwii i języki na Wyspach Brytyjskich
Przekleństwa, analfabetyzm w Boliwii i języki na Wyspach Brytyjskich
Zdaniem naukowców z Uniwersytetu Londyńskiego, kiedy próbujemy uczynić przekleństwo mniej obraźliwym, wprowadzamy tzw. aproksymację, czyli spółgłoski wymawiane ostrzej zamieniamy na spółgłoski wymawiane w łagodniejszy sposób. Klasycznym przykładem jest angielskie słowo darn („cholera”) zastępowane słowem damn. Wzorzec ten istnieje w tak daleko spokrewnionych ze sobą językach, jak hebrajski, hindi, węgierski, koreański i rosyjski. Występuje on ponadto […]
Oxford Dictionary of African American English i New Mexican Spanish
Oxford Dictionary of African American English i New Mexican Spanish
Po trzyletnim procesie badawczym powstaje Oxford Dictionary of African American English – pierwszy słownik afroamerykańskiego języka angielskiego. Projekt ma na celu m.in. podkreślenie znaczenia tego języka i stworzenie zasobu dla przyszłych badań nad mową, historią i kulturą czarnoskórych. Badacze i redaktorzy z Oxford Languages i Harvard University Hutchins Center for African & African American Research […]
Pozostałe wydania