brief
pl   -   en
Brief #89
Narcyzm a depresja, uzależnienie od węgla i testy pamięci
8 listopada
Irlandia Północna, Japonia, USA, Azja, Ameryka Północna, Europa

Narcyzm a depresja

Według naukowców z Queen’s University Belfast osoby narcystyczne mogą być mniej narażone na stres i depresję. Uczestnikom badania zmierzono poziom ich subklinicznej formy narcyzmu, wytrzymałość psychiczną, objawy depresji i odczuwany stres. W przypadku narcyzmu wielkościowego (istnieje również narcyzm wrażliwy) pewność siebie i ukierunkowanie na osiągnięcie celu mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia objawów depresji lub odczuwanego stresu. Dr Kostas A. Papageorgiou, jeden z autorów badań, podsumowuje: „Nie twierdzimy, że narcyzm jest dobrą cechą. Zamiast tego proponujemy postrzeganie osobowości ludzkiej w sferze, która wykracza poza dobre i złe cechy, poza cechy prospołeczne i toksyczne, w celu zidentyfikowania poziomów cech przystosowawczych i nieprzystosowawczych w różnych kontekstach”.

Siarkowodór gaz i cząsteczka sygnałowa jest obecny w mózgach ludzi oraz mysz z objawami schizofrenii i działa jako biomarker tego zaburzenia psychicznego. Związek ten znaleziono także we włosach ludzkich – wynika z prac japońskich naukowców. Jego poziom był związany z wyższym niż normalnie poziomem enzymu, który wpływa na wytwarzanie siarkowodoru. Badania mogą przyczynić się do stworzenia opracowania skuteczniejszych leków na schizofrenię. Obecne zostały opracowane ponad 50 lat temu i nie działają u ok. 30% pacjentów.

Pierwszy lek na schizofrenię w formie systemu transdermalnego (plastrów przyklejanych do skóry pacjenta) został zatwierdzony przez amerykańską Agencję Żywności i Leków. Asenapina, czyli lek przeciwpsychotyczny, który będzie sprzedawany pod nazwą Secuado, leczy zaburzenie psychiczne, przywracając równowagę chemiczną (odpowiedni poziom dopaminy i serotoniny) w mózgu chorego. Podanie przezskórne może być też łatwiejsze dla pacjentów

Walia, Wielka Brytania, Europa

Korzystne dla środowiska wybory żywieniowe

Zdrowe wybory żywieniowe prawie zawsze są korzystne dla środowiska, wynika z najnowszych badań naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego. Owoce, warzywa, fasola i produkty pełnoziarniste mają najlepszy wpływ zarówno na zdrowie, jak i ochronę klimatu oraz zasobów wodnych. Natomiast spożywanie większej ilości czerwonego i przetworzonego mięsa najbardziej negatywnie wpływa na zdrowie i zanieczyszczenie środowiska. Spożywanie ryb jest zdrowe, ale ma gorszy wpływ na środowisko niż stosowanie diety roślinnej. Żywność o dużej zawartości cukru ma niewielki wpływ na stan planety, ale jest szkodliwa dla zdrowia. 

Jak obliczyli naukowcy z Cranfield University, gdyby wszyscy mieszkańcy Anglii i Walii zaczęli spożywać tylko żywność wyprodukowaną ekologicznie, zwiększyłoby to o 70% emisję gazów cieplarnianych związanych z produkcją żywności. Naukowcy zastosowali tzw. ocenę cyklu życia – technikę oceny wpływu na środowisko wszystkich etapów życia produktu, od produkcji do ostatecznej konsumpcji. 

Niektóre ekologiczne uprawy, np. fasoli, ziemniaka, owsa i jęczmienia jarego, powodują wyższą emisję gazów cieplarnianych niż uprawy konwencjonalne, natomiast ekologiczne uprawy rzepaku, żyta, jęczmienia ozimego i pszenicy są przyjaźniejsze środowisku. Ekologiczna hodowla świń, bydła i owiec jest korzystniejsza dla środowiska niż konwencjonalna, w przeciwieństwie do hodowli drobiu. Metody ekologiczne potrzebują większej powierzchni pod uprawę i hodowlę, której zabrakłoby w Anglii i Walii. Konieczny byłby wówczas import żywności z zagranicy, co oznacza większą emisję zanieczyszczeń pochodzących ze statków, ciężarówek i samolotów. Natomiast tereny trawiaste, magazynujące dwutlenek węgla, zostałyby przekształcone w tereny pod uprawy, powodując kolejne emisje CO₂. Ograniczenie marnowania żywności i wprowadzenie efektywniejszych metod dla upraw ekologicznych sprawiłyby, że importowanie żywności nie byłoby konieczne.

Wietnam, USA, Azja, Ameryka Północna

Dzieci imigrantów

Dzieci biednych imigrantów, przybyłych do Stanów Zjednoczonych, osiągają większy sukces w życiu niż dzieci równie biednych osób urodzonych w USA – wynika z badań, mających początek w latach 80. XIX w. Dzieci imigrantów charakteryzuje większa ruchliwość międzypokoleniowa, ponieważ nie czują się ograniczone więziami międzypokoleniowymi ani poczuciem, że nie mogą opuścić określonego miejsca. Ponadto imigranci zamieszkują głównie duże miasta, w których łatwiej jest znaleźć pracę.

W Wietnamie ponad milion dzieci pracownic zatrudnionych w fabrykach branży odzieżowej i obuwniczej mieszka w strefach przemysłowych poza domem rodzinnym. Ich matki wyemigrowały w poszukiwaniu pracy, zabierając dzieci ze sobą. Powstała więc sieć domowych przedszkoli, gdzie dzieci spędzają większą częśćość dnia przed telewizorem, bez zabawek i zabaw na świeżym powietrzu, w grupach do 49 rówieśników, pod opieką maksymalnie dwóch osób. 

Ponad połowa 11-latków i co trzeci 8-latek w USA ma smartfona. Dzieci w wieku od 8 do 12 lat najczęściej oglądają na urządzeniach filmy i telewizję (ponad połowa), 31% gra, a tylko 2% czyta. Średnio prawie pięć godzin dziennie spędzają na rozrywce przed ekranem telefonu, tabletu lub komputera. Nastolatki (w wieku 13–18 lat) również spędzają najwięcej czasu na oglądaniu filmów (39%) oraz na graniu (22%), przeglądaniu mediów społecznościowych (16%) i czytaniu (2%). 70% z nich ogląda wideo on-line codziennie i spędza na rozrywce przed ekranem urządzenia średnio prawie 7,5 godz. dziennie.

Bangladesz, Tajlandia, Wietnam, Indonezja, Sierra Leone, Indie, Afryka, Chiny, Azja

Uzależnienie od węgla

Uzależnienie Azji od węgla musi się skończyć, aby mogła ona walczyć z ociepleniem klimatu” ostrzega Sekretarz Generalny ONZ António Guterres. Według najnowszego raportu organizacji Climate Central kraje azjatyckie są szczególnie narażone na powodzie spowodowane zmianami klimatu. 237 mln ludzi mieszkających dziś na wybrzeżach Chin (93 mln), Bangladeszu (42 mln), Indii (36 mln), Wietnamu (31 mln), Indonezji (23 mln) i Tajlandii (12 mln) może regularnie znajdować się w strefie zagrożenia powodziowego przed 2050 r., nawet przy zakładanym średnim ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych.

W stanie Chhattisgarh wydobyto największą ilość węgla w Indiach w ostatnim roku budżetowym. Węgiel wydobywany jest tutaj głównie metodą odkrywkową, co dodatkowo zwiększa zanieczyszczenie środowiska. Ludność wioski Salhi oraz pobliskie lasy zagrożone są działalnością jednej z kopalń, dlatego mieszkańcy, przy wsparciu indyjskiej grupy aktywistów, sami zaczęli kontrolować przypadki naruszeń przepisów w zakresie ochrony środowiska przez pracowników kopalni. Pilnują na przykład, aby woda, wykorzystywana do czyszczenia wydobywanego węgla, nie była wypuszczana do rzeki, w której się kąpią i poją swoje zwierzęta hodowlane. Budowa nowej kopalni spowoduje, że będą musieli walczyć przeciwko planowanym wysiedleniom.

Nielegalne górnictwo i związane z nim wylesianie terenów zielonych w Sierra Leone powodują katastrofy ekologiczne (powodzie i lawiny błotne) oraz straty w ludziach. W 2017 r. w osuwisku skalnym zginęło ok. tysiąc osób, a setki ludzi nadal uznawane są za zaginione. Ryzyko wystąpienia kolejnych osuwisk jest bardzo wysokie. Rząd wprowadził surowe kary dla osób odpowiedzialnych za nielegalną wycinkę lasów, górnictwo i grabież gruntów. Nie wolno również stawiać domów na zagrożonych osuwiskami terenach.

Holandia, Wielka Brytania, USA, Ameryka Północna, Europa

Właściciele SUV-ów wśród największych trucicieli

Rosnący popyt na samochody typu SUV był drugą co do wielkości przyczyną wzrostu globalnej emisji dwutlenku węgla w latach 20102018, wyprzedzając przemysł ciężki, lotnictwo i żeglugę. W tym okresie SUV-y podwoiły swój udział w światowym rynku motoryzacyjnym z 17% do 39%, a roczna emisja związana z ich użytkowaniem wzrosła do ponad 700 megaton CO₂ – to więcej niż łączna roczna emisja dwutlenku węgla Wielkiej Brytanii i Holandii. Gdyby kierowcy SUV-ów stworzyli naród, zajęliby siódme miejsce na świecie pod względem emisji CO₂. Tylko sektor produkcji energii przyczynił się do większego wzrostu globalnej emisji dwutlenku węgla w latach 20102018. W analizie emisji uwzględniono tylko CO₂ powstały w wyniku spalania paliwa przez SUV-y, a nie jakiekolwiek emisje związane z produkcją samochodów.

Naukowcy z Uniwersytetu Stanu Pensylwania stworzyli akumulator litowo-jonowy, który ładuje się w 10 min. dzięki zastosowaniu wyższej temperatury ładowania (obecnie proces trwa ponad godzinę). Akumulator zwiększy również zasięg samochodu o ok. 320480 km. Szybki proces ładowania nie uszkadza urządzenia, co oznacza, że może ono wytrzymać 2500 cykli uzupełniania w prąd (ponad 800 tys. km drogi).

Władze Nowego Jorku zainwestują 1,7 mld dol. w infrastrukturę rowerową (ok. 400 km nowych dróg rowerowych oddzielonych od ruchu samochodowego), ulepszenie komunikacji oraz chodniki dla pieszych (prawie 10 tys. m kw.), aby poprawić bezpieczeństwo poruszania się pow mieście. Inwestycje mają pomóc w „przełamaniu kultury samochodowej” w Nowym Jorku. W 2019 r. w wypadkach zginęło 25 rowerzystów, najwięcej od 20 lat. Prawie 800 tys. nowojorczyków regularnie jeździ na rowerze. Szacuje się, że codziennie odbywa się w mieście ponad 490 tys. przejazdów rowerowych. To trzy razy więcej niż 15 lat temu.

Kuwejt, Bangladesz, Azja

Internetowy rynek handlu niewolnikami

W krajach Zatoki Perskiej działa nielegalny internetowy rynek handlu niewolnikami. Jest to możliwe dzięki aplikacjom, udostępnianym przez firmy Google i Apple oraz należącej do Facebooka platformie Instagram, które służą do kupowania i sprzedawania pracowników domowych, głównie kobiet, w tym również nastolatekków. Według BBC News Arabic użytkownicy tych aplikacji w Kuwejcie łamią krajowe i międzynarodowe przepisy dotyczące współczesnego niewolnictwa, pracy przymusowej i handlu ludźmi. 

Większość kobiet nie wie, że ich pracodawcy wystawiają je na sprzedaż. Niektórzy odmawiają im urlopu, dostępu do telefonów komórkowych i konfiskują ich paszporty. Nielegalny handel niewolnikami umożliwia istniejący w krajach Zatoki Perskiej system kafala, służący do monitorowania zagranicznych pracowników, wymagający od wszystkich niewykwalifikowanych robotników posiadania sponsora, zwykle ich pracodawcy, który jest odpowiedzialny za wizę i status prawny pracownika. Dziewięć na 10 gospodarstw domowych w Kuwejcie ma pracownika domowego, pochodzącego zazwyczaj z jednego z najbiedniejszych rejonów świata.

Ovibashi Karmi Unnayan Program (OKUP), bangladeska organizacja walcząca o prawa migrantów, przeprowadziła wywiady ze 110 kobietami z Bangladeszu, które pracowały na Bliskim Wschodzie i wróciły do kraju. 86% z nich co najmniej raz nie otrzymało pełnej pensji, 61% doświadczyło przemocy fizycznej (tortury, znęcanie się), 24% nie otrzymało żywności, a 14% doświadczyło molestowania seksualnego. Kobiety są zastraszane przez pośredników i nie stać ich na pomoc prawną. Każdego roku ok. 734 tys. mieszkańców Bangladeszu znajduje pracę za granicą (blisko 14% z nich to kobiety), co czyni ten kraj jednym z największych eksporterów siły roboczej na świecie.

Australia, Holandia, Wielka Brytania, Australia i Oceania, Europa

Najnowsze badania mózgu człowieka

Mikroglej to rodzaj komórek odpornościowych, które odgrywają ważną rolę w budowie mózgu dziecka. Jeżeli w wyniku stanu zapalnego przestają działać prawidłowo, może to spowodować uszkodzenie mózgu dziecka zwłaszcza istoty białej co wpływa na komunikację między neuronami. Przyjmuje się, że każdego roku spośród 15 mln niemowląt urodzonych przed 37. tygodniem ciąży, 9 mln doznaje trwałego uszkodzenia mózgu, co może prowadzić do padaczki lub porażenia mózgowego. Naukowcy z Uniwersytetu w Melbourne twierdzą, że znaleźli szlak sygnalizacyjny Wnt (szereg białek komórkowych, które odgrywają istotną rolę m.in. w regulacji rozwoju zarodkowego), który jest odpowiedzialny za ich transformację w komórki powodujące uszkodzenia. Co więcej, prawdopodobna ie możliwa będzie interwencja i przekształcenie źle działających komórek glejowych w komórki funkcjonujące prawidłowo.

W 1946 r. 502 brytyjskich 8-latków, urodzonych w tym samym tygodniu, przeszło testy sprawdzające funkcje myślenia i pamięci. Ponownie poddali się badaniom funkcji poznawczych oraz badaniu skanem pozytonowej tomografii emisyjnej, będąc w wieku od 69 do 71 lat. Osoby z najwyższymi wynikami testów w dzieciństwie częściej osiągnęły wysokie wyniki w drugim badaniu. Lepsze wyniki osiągnęły osoby z wyższym wykształceniem, o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym i pracujące umysłowo. Kobiety miały lepszą pamięć i szybciej myślały niż mężczyźni. Uczestnicy badań, u których stwierdzono obecność w mózgu blaszek amyloidowych (tzw. blaszek starczych, które odkładają się pomiędzy neuronami mózgu osób starszych bądź chorych na Alzheimera), uzyskali niższe wyniki w testach poznawczych. 

Według wyników badania, polegającego na skanowaniu mózgów 1774 osób ze spektrum zaburzeń autystycznych i 1809 osób neurotypowych, osoby autystyczne mają mózgi bardziej symetryczne. Ich kora mózgowa – warstwa istoty szarej pokrywającej mózg – jest grubsza w różnych częściach narządu. Według Clyde’a Francksa z Max Planck Institute for Psycholinguistics, który kierował badaniem, „po raz pierwszy możemy być stosunkowo pewni, że zmiana w rozwoju asymetrii ludzkiego mózgu jest związana ze spektrum zaburzeń autystycznych, i możemy zobaczyć, które rejony mózgu są tą zmianą najbardziej dotknięte”.

Szkocja, Indie, Wielka Brytania, Azja, Europa

Astma a zanieczyszczenie powietrza

Według naukowców z Uniwersytetu w Cambridge część osób cierpiących na astmę może zmniejszyć swój ślad węglowy, wybierając leki bardziej przyjazne środowisku. Zmiana, skonsultowana z lekarzem, miałaby taki sam wpływ na środowisko, jak przejście na wegetarianizm lub stosowanie recyklingu. Siedem na 10 inhalatorów posiada dozownik i to właśnie te wyroby zawierają gazy cieplarniane. Zastąpienie jednego inhalatora z dozownikiem inhalatorem suchego proszku może zmniejszyć ekwiwalent od 150 kg do 400 kg dwutlenku węgla rocznie, co odpowiada śladowi węglowemu powstałemu podczas 180 tys. przejazdów samochodem w obie strony z Londynu do Edynburga.

Badania przeprowadzone w dziewięciu miastach Wielkiej Brytanii wykazały, że rocznie zanieczyszczenie powietrza powoduje średnio o 124 przypadki nagłego zatrzymania krążenia więcej, o 231 przypadków udaru mózgu więcej oraz sprawia, że 193 osoby więcej trafiają do szpitala z powodu astmy. Odnotowano również zahamowanie rozwoju płuc u dzieci oraz powiązanie między zanieczyszczeniem powietrza a rozwojem raka płuc. Wcześniej rząd opublikował dane, według których zanieczyszczenie powietrza przyczynia się do 36 tys. zgonów rocznie. Według Simona Stevensa, prezesa NHS England, wyniki badań wskazują, że kryzys klimatyczny jest „także stanem zagrożenia zdrowia”.

W Nowym Delhi wystąpiło zanieczyszczenie powietrza związane z użyciem fajerwerków na hinduistycznym festiwalu światła Diwali. Wprawdzie Sąd Najwyższy zakazał używania większości fajerwerków, jednak niewiele osób postąpiło zgodnie z prawem. Stężenie pyłu zawieszonego PM 2,5 dwudziestokrotnie przekroczyło normy międzynarodowe w niektórych punktach miasta. Zanieczyszczenie wzrasta z powodu emisji CO₂ przez samochody, przemysł oraz rolników wypalających ścierniska wokół miasta. Eksperci twierdzą, że toksyczna mieszanka, która każdej zimy pojawia się w Nowym Delhi oraz innych indyjskich miastach, powoduje przedwczesną śmierć ponad miliona ludzi każdego roku.

Archiwum briefa