brief
pl   -   en
Brief #72
Sposób na przedłużenie życia, szkodliwe czerwone mięso i kolejna edycja Globalnego Indeksu Pokoju
21 czerwca
Wielka Brytania, USA, Ameryka Północna, Europa

Spożywanie czerwonego mięsa skraca życie

5 g plastiku – tyle, ile waży karta kredytowa – spożywa średnio każdy człowiek tygodniowo. To ok. 0,5 kg w dwa lata – wynika z najnowszych badań zleconych przez World Wide Fund for Nature (WWF). W ciągu tygodnia zjadamy przeciętnie 2 tys. drobnych, plastikowych cząstek i włókien, z czego ok. 1769 pochodzi z wody pitnej. Skutki zdrowotne nie są jeszcze w pełni znane, ale konsumpcja plastiku może wpływać m.in. na płuca, wątrobę, mózg i płodność. Uważa się, że spożycie plastiku prowadzi do częstszego występowania niektórych nowotworów. Surowiec trafia do organizmu człowieka w wyniku konsumpcji m.in. wody, ryb, skorupiaków, soli, piwa, miodu, cukru, ryżu, makaronu, chleba, mleka, używania pasty i szczoteczki do zębów oraz plastikowych sztućców i naczyń. Zawartość cząsteczek plastiku w wodzie zależy od regionu świata – np. w wodzie w Stanach Zjednoczonych jest ich ponad dwa razy więcej niż w Europie.

Naukowcy zbadali związek między poziomem spożycia czerwonego mięsa w okresie ośmiu lat a śmiertelnością w ciągu kolejnych ośmiu lat, korzystając z danych dot. stanu zdrowia ok. 80 tys. pracownic i pracowników amerykańskiej służby zdrowia. Konsumpcja czerwonego mięsa trzy i pół raza lub częściej w tygodniu zwiększa ryzyko śmierci o 10%. W przypadku spożycia przetworzonego czerwonego mięsa tak samo często ryzyko wzrosło do 13%. Zastąpienie wołowiny, wieprzowiny i jagnięciny rybami, warzywami lub drobiem znacząco obniżyło ryzyko wcześniejszego zgonu.

Największe amerykańskie firmy z branży mięsnej, Tyson Foods i Perdue Meat, wprowadzają na rynek mieloną wołowinę, złożoną w połowie z mięsa i w połowie z roślin, oraz nuggetsy i paszteciki. W Wielkiej Brytanii firmy spożywcze również poszerzają ofertę o produkty wegańskie lub wegetariańskie: bułki z kiełbaskami (Greggs), Happy Meal (McDonald’s), lody (Ben & Jerry’s), szeroką ofertę produktów Plant Kitchen (Marks & Spencer) czy wegańskiego Chicken Burgera w KFC.

Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Afryka

Epidemia wirusa ebola w Demokratycznej Republice Konga

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nie ogłosiła globalnej sytuacji kryzysowej w związku z epidemią wirusa ebola w Demokratycznej Republice Konga (DRK). Na gorączkę krwotoczną – którą uznano za zagrożenie regionalne – zmarło tam już ponad 1400 osób z 2108 zarażonych. Zarażenie wirusem następuje przez bezpośredni kontakt z krwią i innymi płynami ustrojowymi chorych osób, a także przez bezpośredni kontakt z przedmiotami skażonymi ich krwią lub innymi płynami ustrojowymi. Pierwsze objawy choroby to gorączka, osłabienie, bóle mięśni i gardła, wymioty, biegunka, krwawienie wewnętrzne i zewnętrzne. Pacjenci umierają na odwodnienie i niewydolność wielonarządową.

Przypadki śmierci na gorączkę krwotoczną ebola pojawiły się również w Ugandzie. Ofiarami są pięcioletni chłopiec i jego babcia, którzy zachorowali podczas pobytu w sąsiadującej z krajem Demokratycznej Republice Konga. Rząd Ugandy natychmiast podjął kroki zapobiegawcze – 4700 pracowników służby zdrowia w 165 szpitalach zostało już zaszczepionych, zamknięto targowiska w pobliżu granicy oraz zakazano spotkań religijnych. Granica między tymi krajami jest nieszczelna, a konflikt zbrojny w DRK nie pozwala na skuteczną walkę z panującą tam od sierpnia 2018 r. epidemią gorączki krwotocznej. Od jej wybuchu doszło do ponad 100 ataków na pracowników służby zdrowia i ośrodki medyczne, które wynikają z braku zaufania Kongijczyków do lekarzy lub są organizowane przez grupy rebeliantów. Obecnie jedna czwarta chorych osób nie pojawia się w ośrodkach leczenia. Po części wynika to z nieufności, a po części – z lęku przed chorobą i atakami rebeliantów.

USA, Ameryka Północna

Nampt sposobem na przedłużenie życia?

Naukowcy przedłużyli życie myszom w zaawansowanym wieku o ok. 16%, podając im enzym o nazwie zewnątrzkomórkowa fosforybozylotransferaza nikotynamidu (Nampt) pobrany z krwi młodych myszy. Enzym ten bierze udział w powstawaniu dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NAD), który znajduje się we wszystkich żywych komórkach i odgrywa ważną rolę w procesie wytwarzania energii. Dzięki zastosowanej terapii spowolnione zostały procesy starzenia się i gryzonie wyglądały młodziej. Te osobniki, które miały więcej enzymu Nampt w swoich ciałach, żyły dłużej. Ponadto lepiej produkowały insulinę i reagowały na światło, miały więcej energii oraz poprawiła się jakość ich snu. Badacze z Washington University School of Medicine w Saint Louis podkreślają, że sposób, w jaki działa Nampt, jest taki sam zarówno u myszy, jak i u ludzi.

Naukowcy stworzyli bezinwazyjną technologię laserową, która potrafi wykryć i zniszczyć komórki nowotworowe pod skórą pacjenta. System nazywa się Cytofon i pozwala na szybkie zbadanie krwi pacjenta bez pobierania jej, w celu wykrycia krążących komórek nowotworowych (CTCs) i zlikwidowania ich. System jest ponad 1000 razy bardziej czuły niż inne, istniejące metody. Lekarze od dawna próbowali zrozumieć sposób działania CTCs, aby znaleźć sposób na oszacowanie ryzyka przerzutów u pacjentów.

Portugalia, Grecja, Polska, Islandia, Holandia, Wielka Brytania, Hiszpania, Europa

Hiszpańskie miasta liderem w wykorzystywaniu energii odnawialnej

Zmiany klimatu, związane z globalnym ociepleniem, są szczególnie niebezpieczne dla osób starszych. Ich organizmy gorzej znoszą wysokie temperatury, także ze względu na przyjmowane leki, które obniżają zdolność termoregulacji. Osoby starsze są mniej mobilne, wzrasta więc ryzyko doznania udaru słonecznego. Kiedy żyją samotnie, trudniej jest im zorganizować pomoc. Upośledzenie funkcji poznawczych utrudnia znalezienie rozwiązań w sytuacjach stresowych. Śmiertelność wśród osób starszych jest wyższa niż wśród pozostałych grup wiekowych podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych. Bardzo niebezpieczne są blackouty (rozległe awarie zasilania) – starsi ludzie nie mogą wówczas korzystać z elektrycznych wózków inwalidzkich, trzymać leków w niskiej temperaturze lub wezwać pomocy. Zarazem osoby powyżej 70 r.ż. zużywają najwięcej energii elektrycznej, prawdopodobnie z powodu częstego korzystania z klimatyzacji i mieszkania w starszych, mniej energooszczędnych budynkach.

Kadyks i Barcelona to miasta w Hiszpanii, które postanowiły korzystać z energii odnawialnej – produkują ją i dystrybuują, pomijając pośredników. Kadyks ma własną firmę energetyczną, Eléctrica de Cádiz, która zaspokaja 100% potrzeb komunalnych oraz ok. 80% zapotrzebowania gospodarstw domowych na prąd produkowany tylko ze źródeł odnawialnych. Część zysków firmy przeznaczona jest na opłacenie najuboższym dostępu do energii elektrycznej. W Barcelonie powstała firma Barcelona Energía (BE), która kupuje energię odnawialną dla miasta bezpośrednio u źródeł. BE dotuje instalacje, oferuje ulgi w podatku VAT dla drobnych producentów energii i dostarcza prąd do domów prywatnych. Wg raportu z 2017 r., sporządzonego na zlecenie organizacji Friends of the Earth, ​islandzki Rejkiawik i portugalskie Fafe w 100% opierają się na energii odnawialnej. Natomiast Amsterdam, Warszawa, Wrocław, Ateny, Londyn i Zurych są prawie całkowicie zależne od paliw kopalnych.

USA, Chiny, Ameryka Południowa, Azja, Ameryka Północna, Europa

Masowe wymieranie delfinów i wielorybów u wybrzeży USA

Co najmniej 279 delfinów utknęło na mieliźnie w amerykańskiej części Zatoki Meksykańskiej i prawie wszystkie z nich zmarły (98%). Naukowcy przypuszczają, że przyczynami mogą być: wyciek ropy związany z eksplozją platformy wiertniczej Deepwater Horizon w 2010 r., który wpłynął na pogorszenie stanu zdrowia delfinów, oraz obniżający się poziom zasolenia wód w zatoce.

Władze stanu Waszyngton poprosiły właścicieli plaż o zgodę na pozostawienie gnijących tusz wielorybich na wybrzeżu, aby pozwolić na zachodzenie naturalnych procesów w środowisku morskim. Od początku 2019 r. znaleziono już 70 martwych pływaczy szarych na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych (najwięcej od 2000 r.), w tym 30 w stanie Waszyngton. Tusze wielorybów mają do 12 m długości. Naukowcy uważają, że znalezione osobniki to niewielka część martwych wielorybów i wszczęli dochodzenie mające wyjaśnić masowe wymieranie pływaczy szarych. Może być ono związane z ocieplaniem się oceanów, a co za tym idzie – z mniejszą ilością pokarmu.

Natomiast kałamarnice mogą skorzystać na zmianach klimatycznych. W związku ze wzrostem poziomu dwutlenku węgla w atmosferze rośnie również poziom kwasu węglowego, czyli rozpuszczonego w wodzie CO₂. Doświadczenia chińskich naukowców wykazały, że w takim zakwaszonym środowisku kałamarnice radzą sobie bardzo dobrze.

Rozpoczął się projekt iAtlantic, którego celem jest zbadanie stanu zdrowia Atlantyku. Naukowcy będą korzystać z szeregu zaawansowanych technologicznie urządzeń do skanowania głębi oceanu od Arktyki po Amerykę Południową, aby ocenić wpływ zmian klimatu na rośliny i zwierzęta. Oceany zaabsorbowały ponad 90% nadwyżki energii, która pojawiła się w ziemskim systemie klimatycznym. Wzrasta również zakwaszenie i spada natlenienie wody oceanicznej.

Bangladesz, Wietnam, Sudan Południowy, Korea Północna, Erytrea, Sudan, Indie, Afryka, Kambodża, USA, Republika Środkowoafrykańska, Chiny, Azja, Ameryka Północna, Somalia

MFW zachęca rządy państw do wydatków na likwidację nierówności społecznych

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) zachęca do wydatków na zdrowie, edukację oraz do wspierania uboższych grup społecznych w obliczu rosnących nierówności. Państwa muszą dbać o wydatki na osoby uboższe – powiedziała Christine Lagarde, dyrektor zarządzająca MFW. Podkreśliła również, że ​​według badań funduszu walka z nierównościami pomaga w szybszym rozwoju wielu krajów, a wydatki socjalne mają kluczowe znaczenie dla ogólnego stanu gospodarek.

Mimo wysokiego wzrostu gospodarczego i znacznej poprawy warunków w zakresie edukacji Chiny, Indie, Bangladesz, Wietnam i Kambodża dokonały niewielkich zmian w walce z wykorzystywaniem dzieci do pracy. Wymienione kraje często eksportują towary na rynki zachodnie. Międzynarodowa Organizacja Pracy szacuje, że liczba dziecięcych pracowników na świecie wynosi obecnie 152 mln, z czego 73 mln pracują w szkodliwych warunkach. Najgorsza sytuacja prawna oraz najtrudniejsze warunki pracy dzieci są w Korei Północnej, Somalii, Sudanie Południowym, Erytrei i Republice Środkowoafrykańskiej.

47 mln Amerykanów twierdzi, że ich sytuacja finansowa jest gorsza niż przed kryzysem ekonomicznym w 2008 r. Szczególnie narzekają osoby słabiej wykształcone oraz te o niższych zarobkach. Rośnie zarazem ryzyko pojawienia się w 2020 r. światowej recesji i kryzysu finansowego. Zagrożenie wynika m.in. z wojny handlowej i technologicznej między Stanami Zjednoczonymi a Chinami oraz innymi krajami, ryzyka związanego z nowymi formami zadłużenia na rynkach wschodzących, sytuacji w zadłużonych Chinach oraz w przeżywającej kryzys polityczny i tożsamościowy Europie.

Portugalia, Szwecja, USA, Ekwador, Azja, Ameryka Północna, Europa

Starzeje się amerykańska infrastruktura atomowa

Stany Zjednoczone produkują więcej gazów cieplarnianych (59 mln t w 2017 r.) w wyniku samych operacji wojskowych niż kraje uprzemysłowione, jak np. Szwecja czy Portugalia. Ok. 70% energii zużywanej przez armię USA jest związanej z przenoszeniem i wykorzystaniem broni oraz oddziałów wojskowych. Ponadto część głównych baz wojskowych nie jest przygotowanych na zmiany klimatu. Na przykład bazę Pearl Harbour-Hickam na Hawajach czeka wzrost poziomu morza oraz gwałtowne burze. Osiem na 23 bazy wojskowe na terenie USA nie przeprowadziło jeszcze analizy ryzyka klimatycznego w ramach regularnych prac infrastrukturalnych.

Władze Ekwadoru miały udzielić USA pozwolenia na korzystanie z lotniska na atrakcyjnych dla turystów Wyspach Galapagos. Wywołało to sprzeciw ekwadorskiej opozycji, ponieważ taka decyzja jest niezgodna z konstytucją kraju. Boeing 707, wyposażony w sprzęt radarowy i samolot Lockheed P-3 Orion, ma patrolować Ocean Spokojny w ramach operacji antynarkotykowych, startując z małego lotniska na wyspie San Cristobal. Rzecznik Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych zaprzeczył medialnym doniesieniom w sprawie porozumienia z Ekwadorem.

Amerykańskie elektrownie atomowe przegrywają konkurencję z tańszym gazem ziemnym i źródłami energii odnawialnej. Część z nich jest już zamknięta, a w pozostałych starzeje się infrastruktura. Dodatkowym problemem jest składowanie odpadów radioaktywnych – rząd USA płaci prywatnym firmom ok. 7,5 mld dol. rocznie, ale szacuje się, że ten koszt wzrośnie pięciokrotnie. Amerykański rząd postanowił zmienić klasyfikację części odpadów radioaktywnych, pochodzących z broni nuklearnej, na mniej niebezpieczną, aby przyspieszyć ich usuwanie i zaoszczędzić miliardy dol. Działacze ekologiczni twierdzą, że ​​w związku z tą decyzją część z najbardziej toksycznych i radioaktywnych odpadów na świecie nie zostanie zakopanych głęboko pod ziemią, mimo iż powinny.

Portugalia, Austria, Nowa Zelandia, Sudan Południowy, Islandia, Niemcy, Jemen, Rosja, Afganistan, Dania, Afryka, USA, Irak, Syria, Chiny, Australia i Oceania, Azja, Ameryka Północna, Europa

13. edycja Globalnego Indeksu Pokoju

Instytut ds. Ekonomii i Pokoju (IEP) przedstawił 13. edycję Globalnego Indeksu Pokoju (GPI), w którym sklasyfikowane są 163 państwa i terytoria. GPI obejmuje 99,7% ludności świata, korzysta z 23 wskaźników jakościowych oraz ilościowych i mierzy stan pokoju za pomocą trzech dziedzin tematycznych: poziomu bezpieczeństwa społecznego; ochrony zasięgu trwających konfliktów krajowych i międzynarodowych; stopnia militaryzacji. Według GPI na 2019 r. średni poziom globalnego bezpieczeństwa nieznacznie się poprawił, po raz pierwszy od pięciu lat. Do czołówki najspokojniejszych państw na świecie należą: Islandia, Nowa Zelandia, Austria, Portugalia i Dania. Najmniej spokojne państwa to: Afganistan, Syria, Sudan Południowy, Jemen i Irak. Zarazem spadła liczba pracowników sił zbrojnych w 117 krajach oraz wydatki na cele militarne w 98 krajach (liczone w wartości PKB).

Od 2008 r. spada zaufanie do najpotężniejszych krajów świata. Zaufanie do amerykańskiego przywództwa spadło w ciągu ostatnich pięciu lat bardziej niż zaufanie do przywództwa rosyjskiego, chińskiego i niemieckiego. Zarazem ludzie mają teraz więcej zaufania do przywództwa chińskiego niż amerykańskiego. Według najnowszego raportu Center for a New American Security amerykańskie plany wojskowe, dotyczące potencjalnych konfliktów z Rosją i Chinami, są błędne i wymagają istotnych zmian strategicznych. Armia USA nie jest gotowa na działanie w nowej sytuacji militarnej, w której nie jest już absolutnym światowym dominatorem. Potencjał technologiczny Rosji i Chin pozwala zaatakować USA na ich terenie. Współcześnie wygrywa się wojny dzięki zdobywaniu szczegółowych informacji na temat wroga.

Archiwum briefa