brief
pl   -   en
Brief #70
Nowy lek na malarię, zmiany klimatu w Himalajach i wojna handlowa między USA a Chinami
7 czerwca
Brunei, Wietnam, Japonia, Malezja, Niemcy, Filipiny, USA, Tajwan, Chiny, Meksyk, Azja, Ameryka Północna, Europa

Wojna handlowa między Chinami a USA

Kto skorzysta na wojnie handlowej między Chinami a Stanami Zjednoczonymi? Taryfy celne nałożone przez Biały Dom na chińskie towary importowane do USA oraz cło nałożone przez Chiny na importowane towary amerykańskie spowodowały ograniczenie handlu między tymi krajami. Wzrósł natomiast eksport z innych krajów do USA. W 2018 r. Stany Zjednoczone odnotowały rekordowy deficyt handlowy w wysokości 891 mld dol., sprowadzając towary zwłaszcza z Meksyku, Wietnamu, Japonii i Niemiec. Wiceprezydent Chin Wang Qishan lobbował w Niemczech za zacieśnieniem współpracy ekonomicznej z Unią Europejską, największym blokiem handlowym na świecie. Europa próbuje zyskać na wojnie handlowej dwóch mocarstw, starając się zarazem odgrywać rolę mediatora między USA a Chinami.

Chiński rząd przygotuje listę mało wiarygodnych podmiotów gospodarczych z zagranicy, co ma być odpowiedzią na zakaz dostępu do usług i aplikacji Google’a systemu Android dla chińskich firm (np. dla Huawei), ogłoszony przez rząd USA. Chińskie restrykcje mogą uderzyć m.in. w Google’a, Apple’a i Microsoft. Ewentualne zawieszenie współpracy między firmami Google a Huawei nie powinno wpłynąć na sytuację obecnych użytkowników chińskich telefonów. Jednak coroczna aktualizacja systemu Android może już nie obejmować sprzętu Huawei. Eksperci zalecają natomiast ostrożność przy zakupie nowego telefonu. Huawei pracuje nad własnym systemem operacyjnym i oprogramowaniem, ale nie ma informacji o dacie jego powstania.

Patrick Shanahan, pełniący obowiązki sekretarza obrony Stanów Zjednoczonych, podkreślił, że zagrożona jest równowaga sił i porządek międzynarodowy w Azji, zwłaszcza w rejonie Morza Południowochińskiego, a USA nie będzie dłużej lekceważyć zachowania Chin. Natomiast chiński minister obrony Wei Fenghe skrytykował Stany Zjednoczone za poparcie udzielane władzom Tajwanu oraz przeprowadzanie operacji morskich na spornym Morzu Południowochińskim. Podkreślił również, że konflikt między dwoma potęgami będzie katastrofą dla świata. USA i Chiny rywalizują o wpływy w regionie Azji i Pacyfiku, gdzie znajdują się terytoria sporne, takie jak Morze Południowochińskie, Półwysep Koreański i Cieśnina Tajwańska. Amerykanie przeciwstawiają się agresywnej polityce Chin na Morzu Południowochińskim, które Chińczycy przejęli na prawie całym obszarze, i nie uznają roszczeń Tajwanu, Brunei, Malezji, Filipin i Wietnamu. Z kolei USA oraz inne kraje wysyłają okręty wojenne, które przepływają przez Cieśninę Tajwańską uważaną przez ChRL za należącą do jej wód terytorialnych.

Kanada, Ameryka Północna

Dochodzenie ws. śmierci i zaginięć tysięcy rdzennych Kanadyjek

W Kanadzie zakończyło się dochodzenie w sprawie rdzennych mieszkanek kraju, które zaginęły lub zostały zamordowane. Indianie kanadyjscy stanowią 4% populacji Kanady jednak 10% kobiet, które zaginęły i 21% kobiet, które zostały zamordowane w latach 1980–2012 należało do ludów tubylczych. Chociaż połowa z co najmniej 1200 morderstw została popełniona przez bliskich ofiar, to – jak wynika z badań – rdzennym mieszkankom Kanady grozi śmierć z rąk obcej osoby prawie półtora raza bardziej niż z rąk kogoś bliskiego. Szacuje się, że zaginęło co najmniej 4 tys. Indianek, chociaż dokładnej liczby prawdopodobnie nigdy nie uda się ustalić.

Autorzy liczącego 1200 stron raportu twierdzą, że tragiczny los kobiet i dziewcząt nosi znamiona ludobójstwa i obwiniają za ten stan rzeczy „bezczynność państwa oraz działania zakorzenione w kolonializmie i ideologiach kolonialnych”. Śledztwo, w ramach którego przesłuchano ponad 2380 świadków, w tym członków rodzin ofiar, kosztowało 67 mln dol. Premier Justin Trudeau zdecydował jednak, że dochodzenie i pojednanie z rdzennymi społecznościami jest najwyższym priorytetem jego rządu.

Od lat 70. XIX w. do 1996 r. rządy kanadyjskie odebrały rdzennym mieszkańcom tysiące dzieci i zmusiły je do nauki w szkołach z internatem, chcąc w ten sposób odciąć od rodziny, języka i kultury. Wielu uczniów doświadczyło tam przemocy fizycznej, seksualnej i psychicznej. Niewydolny system opieki społecznej oraz zaniedbania edukacyjne mają wpływ na wysokie wskaźniki ubóstwa, nadużywanie narkotyków, alkoholizm, przemoc domową i samobójstwa. W Kanadzie mieszka 1,6 mln przedstawicieli rdzennej ludności.

Wyspy Dziewicze, Niemcy, Wielka Brytania, Europa

Oszustwa finansowe w bankowości europejskiej

Nakaz dotyczący majątku niewyjaśnionego pochodzenia (UWO) to nowa brytyjska broń w walce z napływem „brudnych pieniędzy”. Jest rodzajem nakazu sądowego wydanego w celu zmuszenia podejrzanej osoby do ujawnienia źródeł swojego majątku. Osoby, które się nie rozliczą, mogą zostać zatrzymane. Nakaz może zostać wydany w przypadku posiadania przedmiotów o wartości przekraczającej 50 tys. funtów szterlingów i będzie wykorzystany w dwóch przypadkach: gdy właściciel zostanie uznany za „zajmującego eksponowane stanowisko polityczne” lub jeśli był on zamieszany w poważne przestępstwo. Przepisy te dotyczą osób spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego. UWO obejmuje również mieszkańców Wielkiej Brytanii i innych krajów Europy, ale tylko w przypadku ich udziału w poważnym przestępstwie.

Natomiast w Niemczech toczy się śledztwo rozpoczęte w listopadzie 2018 r. w związku z zarzutami dotyczącymi prania brudnych pieniędzy oraz oszustw podatkowych, które mają dotyczyć Deutsche Banku. To skutki afery Panama Papers. Osiem osób objętych dochodzeniem twierdzi, że założyło spółki w rajach podatkowych przy pomocy byłego oddziału Deutsche Banku na Wyspach Dziewiczych.

Przestępcy, kradnący pieniądze z kart kredytowych, korzystają z dark webu [ciemnej sieci], aby doskonalić się w swoim fachu. Znajdują tam poradniki i samouczki pomagające zdobyć wiedzę dotyczącą cardingu, czyli zamawiania towarów przez internet lub telefon za pomocą danych skradzionych z kart kredytowych. Można nawet zapisywać się na specjalne zajęcia on-line o różnych poziomach trudności w zależności od rodzaju przestępstw. W 2018 r. w Wielkiej Brytanii częstotliwość dokonywania tego typu oszustw wzrosła o 24% w porównaniu z 2017 r., a poszkodowani stracili 506 mln funtów szterlingów.

Skargi dotyczące oszustw bankowych i nadużyć finansowych wzrosły na Wyspach Brytyjskich o 43% i osiągnęły najwyższy poziom w historii. Bardzo szybko rośnie liczba oszustw polegających na przekonaniu osoby do dokonania przelewu pieniędzy ze swojego konta. Ponadto banki nie zawsze udzielają ofiarom oszustw pomocy w odzyskaniu skradzionych pieniędzy.

USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna

30. rocznica wydarzeń na Placu Tian’anmen

Władze Chińskiej Republiki Ludowej postanowiły wprowadzić wzmożone środki bezpieczeństwa i aresztowały dziesiątki aktywistów przed rocznicą wydarzeń na placu Tian’anmen. 4 czerwca 2019 r. minęło 30 lat od brutalnego zdławienia protestów studentów przez chińską władzę. Na centralnym placu Pekinu oraz terenach wokół niego zginęły tysiące ludzi. Zagraniczni dziennikarze, obecni wtedy w stolicy Chin, szacują liczbę ofiar na od 2 tys. do 3 tys. osób. W jednej z tajnych not dyplomatycznych pojawiła się liczba ok. 10 tys. zabitych.

Protesty, które wstrząsnęły Pekinem i dziesiątkami innych chińskich miast wiosną i latem 1989 r., rozpoczęły się po śmierci przywódcy partii komunistycznej, Hu Yaobanga, zwolennika reform politycznych i ekonomicznych. Demonstranci domagali się wolności prasy i zgromadzeń oraz wyeliminowania korupcji. 13 czerwca 1989 r. opublikowano listę 21 najbardziej poszukiwanych przywódców studenckich. Większość z nich mieszka obecnie w Stanach Zjednoczonych. Jian Liu, 20-letni wtedy student projektowania ubioru, brał udział w protestach i po 30 latach postanowił opublikować zdjęcia, które utrwalił na ukrywanych dotąd 60 rolkach filmu.

Tym razem aresztowania i represje wobec działaczy i aktywistów, wyprzedzające ewentualne inicjatywy upamiętnienia tragicznych wydarzeń sprzed lat, zaczęły się na początku maja 2019 r. W aresztach domowych znalazły się nawet 80-letnie matki ofiar z 4 czerwca 1989 r. Władze ChRL chciałyby wymazać ze świadomości społeczeństwa pamięć o Tian’anmen, podobnie jak zrobiły to w oficjalnej historii Chin. Nigdy też nie wzięły odpowiedzialności za masakrę, nie wynagrodziły również strat bliskim ofiar. Tragedia pozostaje kluczowym elementem systemu cenzury i nadzoru w Chinach, gdzie w internecie ponad 3200 słów kluczowych jest cenzurowanych, podobnie jak tysiące zdjęć z 1989 r

Wielka Brytania, Europa

Coraz więcej przypadków prześladowań dzieci na tle rasistowskim

Krajowe Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu wobec Dzieci (NSPCC) w Wielkiej Brytanii poinformowało, że nastoletni uczniowie, nawet 10-letnie dzieci, stosują makijaż, aby rozjaśnić kolor skóry. To ich sposób na uniknięcie prześladowania na tle rasistowskim w szkołach. Uczniowie starają się dopasować do rówieśników po wcześniejszych doświadczeniach z mową nienawiści pod swoim adresem. W latach 2017–2018 zgłoszono w Wielkiej Brytanii ponad 10,5 tys. przestępstw z nienawiści wobec dzieci, 20% więcej niż w latach 2015–2016, chociaż eksperci uważają te dane za mocno zaniżone. Wyniki najnowszej ankiety pokazują wzrost nastrojów rasistowskich na Wyspach od czasu referendum unijnego w czerwcu 2016 r. – 71% członków mniejszości etnicznych spotkało się z prześladowaniem na tle rasowym w porównaniu z 58% w styczniu 2016 r. Ponad połowa ataków o podłożu religijnym w latach 2017–2018 była skierowana przeciwko muzułmanom, a kolejną, najczęściej atakowaną grupą byli Żydzi – podaje brytyjskie Home Office.

Ponad połowa osób wykorzystywanych seksualnie w instytucjach religijnych nie poinformowała nikogo o swoich doświadczeniach, ponieważ czuła się zawstydzona i winna – wynika z raportu komisji prowadzącej niezależne dochodzenie w sprawie wykorzystywania seksualnego dzieci (IICSA). Prawie jedna piąta pokrzywdzonych podała utratę wiary w Boga jako bezpośrednią konsekwencję przeżytych doświadczeń. Ponad sześć na 10 wykorzystywanych osób było płci męskiej. Większość sprawców to księża, pastorzy, imamowie czy prezbiterzy. Śledztwo objęło Kościół anglikański, Kościół katolicki, świadków Jehowy, baptystów, metodystów, Armię Zbawienia, mormonów, religijne środowiska islamu i judaizmu.

Burkina Faso, Wielka Brytania, Afryka, USA, Ameryka Północna, Europa

Nowy sposób na malarię: kombinacja grzyba i jadu pająka

Naukowcy wprowadzili do żołądków mysz porcje kału pobrane od dzieci z autyzmem, aby wywołać u gryzoni objawy tego zaburzenia. Gdy drobnoustroje skolonizowały jelita, myszy stały się mniej towarzyskie i cichsze, rozwinęły również zachowania powtarzalne. Pojawiły się zmiany w ekspresji genów w ich mózgach i niski poziom niektórych metabolitów, w szczególności dwóch substancji: tauryny i kwasu 5-aminowalerianowego. W ludzkich jelitach żyją biliony mikrobów, które w zamian za wilgoć, ciepło i pożywienie pomagają trawić pokarm, wzmacniać układ odpornościowy i kontrolować metabolizm. Flora bakteryjna w jelitach jest zróżnicowana w zależności od diety, stylu życia i genów człowieka, ale badania wykazały różnice w jej składzie między osobami z autyzmem a osobami zdrowymi.

W neurobiologii samce myszy są kilka razy częściej wykorzystywane w badaniach laboratoryjnych nad nowymi lekami niż samice, co zniekształca wyniki i prowadzi do opracowania medykamentów, których działanie u kobiet jest inne niż u mężczyzn. Część z nich działa mocniej i dłużej, inne powodują więcej niekorzystnych skutków ubocznych. Samice myszy są wykorzystywane w testach zdecydowanie rzadziej, ponieważ badacze uważają, że wahania hormonów utrudniają interpretację wyników. Z pracy Rebeki Shansky, neurobiologa z Northeastern University w Bostonie, wynika, że jest to niczym nieuzasadnione podejście. Przeanalizowano prawie 300 badań neurologicznych i okazało się, że ​​dane zebrane od samic myszy nie były bardziej zmienne niż dane zebrane od samców.

Prof. Chris Exley, który zbulwersował środowisko naukowe, twierdząc, że niewielkie ilości aluminium w szczepionkach inaktywowanych (np. przeciwko HPV i kokluszowi) mogą powodować cięższą formę autyzmu”, zebrał za pośrednictwem portalu darowizn Uniwersytetu w Keele ponad 22 tys. funtów szterlingów na wsparcie swojej pracy. Badania były częściowo finansowane z grantu Children’s Medical Research Institute (CMRI), amerykańskiej organizacji, która kwestionuje bezpieczeństwo przeprowadzania szczepień u dzieci. Uniwersytet w Keele odciął się od twierdzeń prof. Exleya o powiązaniach między obecnością aluminium w szczepionkach a występowaniem autyzmu u dzieci.

Naukowcom z Uniwersytetu Marylandu w Stanach Zjednoczonych i Research Institute of Health Sciences (IRSS) w Burkina Faso udało się tak zmodyfikować genetycznie grzyba Metarhizium pingshaense, aby produkował tę samą toksynę, co pająk z rodziny Atracinae, którego jad zabija komary przenoszące malarię. W afrykańskiej wiosce o pow. ok. 6 arów, imitującej prawdziwe warunki, nieduża liczba zarodników grzyba zatruła w ciągu 45 dni 99% z 1,5 tys. komarów. Badania mogą stanowić przełom w walce z chorobą, która każdego roku zabija ponad 400 tys. osób.

Pakistan, Japonia, Azja

Przyspiesza topnienie śniegu i lodowców w Himalajach oraz Karakorum

W północnym Pakistanie trwa walka o uratowanie górskich wiosek przed płynącymi lodowcami. Jeden z nich, lodowiec Shishpar, porusza się w wyniku przesuwania się płyt tektonicznych w Karakorum oraz większej ilości śniegu zalegającego w górach w czasie ostatnich pięciu lat. 15-kilometrowy Shishpar przesunął się o 4 km od lipca 2018 r. i blokuje strumienie wypływające spod innego lodowca, co wywołało powstanie jeziora lodowcowego i groziło powodzią położonym niżej wioskom. Jednocześnie przesuwający się lodowiec odcina tereny rolnicze od regularnych dostaw wody, niszcząc infrastrukturę wodną. Natomiast w dystrykcie Tharparkar w południowym Pakistanie trwająca od czterech lat susza przyczyniła się do spadku plonów i śmiertelności bydła, co pogłębia kryzys żywnościowy w regionie.

Ocieplenie klimatu spowodowało, że spod warstw śniegu w Himalajach coraz częściej wyłaniają się zwłoki himalaistów, którzy zginęli podczas wypraw. Kami Rita Sherpa, który zdobył Mount Everest 24 razy (światowy rekord) mówi, że znajdowanie ciał wspinaczy zaginionych lata temu stało się codziennością. Przez ostatnich 60 lat ok. 300 himalaistów zginęło podczas prób zdobycia Everestu. Ciała ponad 100 z nich nadal leżą gdzieś na stokach góry. Zmiany klimatyczne w ostatnich latach mocno wpłynęły na cały region Himalajów. Linia śniegu leży wyżej, skały pokryte niedawno grubym lodem są teraz odsłonięte. Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że w związku z globalnym ociepleniem średnia temperatura powietrza rośnie szybciej na dużych wysokościach.

Fala upałów, która nawiedziła Japonię w lipcu 2018 r. i przyczyniła się do śmierci 1032 osób (temperatura osiągnęła wtedy rekordowe dla kraju 41°C), została wywołana m.in. zmianami klimatycznymi wynika z raportu Japońskiego Towarzystwa Meteorologicznego. Ponadto ulewne deszcze spowodowały osuwiska i największe od lat powodzie. Naukowcy przeanalizowali 18 możliwych scenariuszy pogodowych, w których główną rolę odgrywa średnia temperatura powietrza na Ziemi. W połowie ze scenariuszy wprowadzono średnią temperaturę z okresu przed rewolucją przemysłową. Jest ona niższa od obecnej o 1°C. W efekcie w żadnym z tych scenariuszy nie doszło do wystąpienia fali upałów, jakie nawiedziły Japonię w 2018 r. W drugiej połowie przeanalizowanych scenariuszy wprowadzono temperaturę, jaką obecnie mamy na Ziemi (o 1°C wyższą niż przed rewolucją przemysłową). W jednym na pięć przypadków scenariuszy pogodowych pojawiła się fala upałów z 2018 r. Prawdopodobnie nie wystąpiłaby, gdyby nie wzrost temperatury.

Liban, Palestyna, Izrael, USA, Syria, Azja, Ameryka Północna

Kolejne wybory parlamentarne w Izraelu

Benjamin Netanjahu nie zdołał sformułować nowego rządu w konstytucyjnym terminie, w związku z czym Izrael czekają kolejne wybory parlamentarne. Wybory z 9 kwietnia 2019 r., które Netanjahu wygrał z niewielką przewagą, pokazały słabość premiera, rządzącego Izraelem od 10 lat. Budowaną koalicję poróżniła kwestia poboru do wojska młodych, ultraortodoksyjnych Żydów, którzy byli dotychczas zwolnieni ze służby, ponieważ poświęcali czas nauce. Podział między bardzo religijnymi a świeckimi lub mniej religijnymi Izraelczykami jest głęboki. Ci pierwsi nie chcą służyć w armii, tym drugim nie podobają się przywileje przysługujące ortodoksyjnym mieszkańcom kraju: dotacje rządowe na naukę, pomoc socjalna, świadczenia związane z bezrobociem, ubóstwem i dużą liczbą dzieci w rodzinach.

Prezydent Donald Trump wysłał oficjalną mapę Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych do premiera Benjamina Netanjahu, pokazującą Wzgórza Golan jako część Izraela. Formalne uznanie suwerenności okupowanych Wzgórz to mocne wsparcie dla izraelskiego polityka. Do starć z Palestyńczykami doszło w meczecie Al-Aksa w Jerozolimie, gdy z okazji Dnia Jerozolimy weszły tam, za pozwoleniem izraelskich sił porządkowych, setki skrajnie nacjonalistycznych Żydów. Policja użyła gumowych kul i gazu pieprzowego. Partie palestyńskie potępiły incydent, który wydarzył się w czasie ostatnich dni ramadanu, a Al-Fatah, palestyńska organizacja polityczno-wojskowa, nazwała go „aktem terroru”. Izraelskie lotnictwo zrzuciło bomby na budynek, w którym mieli przebywać hakerzy Hamasu po próbie ataku na cele izraelskie w przestrzeni wirtualnej. Po raz pierwszy w historii cyberatak spotkał się z prawdziwym wojskowym odwetem.

Liban zgodził się na rozmowy mediacyjne z Izraelem, z udziałem USA i sił Organizacji Narodów Zjednoczonych, w sprawie sporu morskiego. U południowych wybrzeży Libanu, na ok. 860 km² spornych wód, wykryto złoża gazu. Liban i Syria roszczą sobie prawa do tego obszaru, ale w rzeczywistości to Izrael go okupuje. Jeżeli Izrael nie zgodzi się na warunki Libanu, Hezbollah zagroził akcjami odwetowymi.

Archiwum briefa