brief
pl   -   en

Brief

To magazyn w formie newslettera, w którym co tydzień dajemy Ci ważne informacje ze świata

Naciskając „Zapisz się”, wyrażam zgodę na przesyłanie newslettera Brief przez Outriders Sp. not-for-profit Sp. z o.o. i akceptuję regulamin.

Dołącz do ponad 15 tys. czytelników, a w każdy piątek o godz. 8 znajdziesz w swojej skrzynce e-mailowej podsumowanie minionego tygodnia. W magazynie informujemy o ważnych wydarzenia społecznych, politycznych, gospodarczych, naukowych z całego świata. To nie zbiór linków jak typowy newsletter. To magazyn ze specjalnie wyselekcjonowanymi informacjami. Podany w nieszablonowej, czytelnej i ciekawej formie. Dodatkowo otrzymasz odnośniki do źródeł, abyś sama mogła/sam mógł dowiedzieć się jeszcze więcej i poznać kontekst opisywanych wydarzeń. Magazynu możesz też słuchać w formie podcastu.

Czytam newsletter @outrid3rs.brief, który przyszedł do mnie w piątek. jedyny newsletter, który otwieram nawet z kilkudniowym opóźnieniem :)

Julia, Wrocław

Brief to świetna sprawa. Czuje, że stanie się moją obowiązkową lekturą w piątkowe poranki. Obowiązkową i przyjemną.

Sebastian, Pabianice

Archiwum briefa

Wielka Brytania, Europa

Podwójna gra gigantów przemysłu wydobywczego

Zanieczyszczenie powietrza, wynikające ze spalania paliw kopalnych, powoduje więcej zgonów niż palenie papierosów i skraca życie Europejczyka średnio o dwa lata. Z najnowszego raportu zamieszczonego w European Health Journal” wynika, że zanieczyszczenie powietrza na Starym Kontynencie przyczynia się do ok. 800 tys. przedwczesnych zgonów. Co więcej, Europę dzieli żelazna kurtyna zanieczyszczeń”, pozostałość po podziale politycznym sprzed 1989 r. Kraje Europy Wschodniej są znacznie bardziej zanieczyszczone niż zachodnia część kontynentu.

Tymczasem największe firmy z branży paliw kopalnych (BP, Royal Dutch Shell, ExxonMobil, Chevron i Total) wydają w sumie prawie 200 mln dol. rocznie, aby lobbować przeciwko polityce walki ze zmianami klimatycznymi. Często korzystają w celach propagandowych z mediów społecznościowych. Co więcej, celowo wprowadzają opinię publiczną w błąd, twierdząc, że wspierają wysiłki mające na celu łagodzenie zmian klimatu (kolejne prawie 200 mln dol. przeznaczane na ten cel), a zarazem intensywnie inwestują w wydobycie ropy i gazu. W 2019 r. firmy te przeznaczą na inwestycje 115 mld dol. Jedynie 3% tej sumy sfinansuje projekty związane z niską emisją zanieczyszczeń. Na kłamstwie oparta była również afera Volkswagena (tzw. Dieselgate) z 2015 r. Koncern montował w samochodach oprogramowanie pozwalające na manipulację pomiarami emisji spalin z układu wydechowego. Zawartość tlenku azotu w spalinach była nawet 40 razy wyższa niż podawana przez producenta. Kolejne testy wykazały, że podobne praktyki stosowali prawie wszyscy producenci samochodów z silnikiem diesla.

W Wielkiej Brytanii trwa dyskusja o planach rządu, dotyczących wydobycia gazu łupkowego metodą szczelinowania. Spowoduje to zanieczyszczenie środowiska dwutlenkiem węgla równe emisji zanieczyszczeń przez prawie 300 mln samochodów przez cały okres ich użytkowania. Przeciwko inicjatywie rządu jest Partia Pracy oraz brytyjscy ekolodzy. Rośnie również przekonanie, że branża paliw kopalnych powinna finansować walkę ze zmianami klimatycznymi, skoro sama się do nich przyczynia, powodując w Wielkiej Brytanii szkody w wysokości ok. 44 mld funtów rocznie. Wzywa do tego organizacja Przyjaciele Ziemi (FoEI), proponując wprowadzenie podatku od emisji CO₂, nakładanego na przedsiębiorstwa zanieczyszczające środowisko.

Arabia Saudyjska, USA, Meksyk, Azja, Ameryka Północna

Internet pełen detektywów do wynajęcia

 

Inwigilacja w internecie nie jest już domeną światowych mocarstw. Mniejsze państwa również płacą za śledzenie użytkowników w sieci oraz przeprowadzanie akcji wymierzonych w każdego, kto korzysta z internetu. Terroryści, przestępcy, biznesmeni, dziennikarze, aktywiści – wszyscy mogą znaleźć się na celowniku firm wynajętych przez rząd każdego państwa na świecie. Epicentrum rynku tego typu aktywności znajduje się na Bliskim Wschodzie. DarkMatter, NSO (znana z programu szpiegującego Pegasus), Black Cube, Psy-Group to tylko kilka z najbardziej znanych firm z internetowego świata wywiadu i manipulacji.

NSO pomogła złapać meksykańskiego handlarza narkotyków Joaquína Guzmána Loerę, ale i wspierała Arabię Saudyjską w działaniach naruszających prawa człowieka. Do skrzynek mailowych klientów Gmaila, Yahoo i Hotmaila włamali się pracownicy DarkMatter. Firma jest również podejrzewana o szpiegowanie obywateli USA. Przepisy prawne w Stanach Zjednoczonych nie nadążają za rozwojem usług hakerskich i szpiegowskich w internecie. „Do gry wkracza wielu graczy, którzy nie są nam znani i nie grają według tych samych zasad. Równie dobrze można rozdać ulicznym gangsterom broń z wyposażenia armii” – podsumowuje Brian Bartholomew, główny specjalista ds. bezpieczeństwa w Kaspersky Lab.

Natomiast Organizacja Narodów Zjednoczonych ma zamiar stworzyć klasyfikację rządów, które najczęściej szpiegują swoich obywateli. Powstał już projekt kwestionariusza, który zawiera pytania dotyczące nadzoru nad chatroomami, nagminnej kontroli prywatnej korespondencji oraz internetu, nadzoru parlamentarnego i sądowego nad działaniami wywiadu, profilowania ludności cywilnej czy dostępu do pełnego zapisu połączeń telefonicznych. Najsurowiej oceniane jest posiadanie policji lub służby wywiadowczej, która systematycznie profiluje i utrzymuje nadzór nad dużymi grupami ludności w sposób porównywalny do STASI w NRD w latach 1955-1990”.

Kazachstan, Tajlandia, Algieria, Afryka, Azja

Nadzieja na zmiany w państwach autorytarnych

 

Po prawie 28 latach autorytarnych rządów Nursułtan Nazarbajew ogłosił, że rezygnuje ze stanowiska prezydenta Kazachstanu. Obowiązki głowy państwa przejął Kasym-Żomart Tokajew. Jednak Nazarbajew nie ma zamiaru przechodzić na polityczną emeryturę. Przede wszystkim, oficjalnie uznany przez parlament za „ojca narodu”, jest chroniony immunitetem karnym i cywilnym. Jest także szefem Nur Otan, największej partii w kraju, oraz stoi na czele Rady Bezpieczeństwa. Jego córka, Nariga Nazarbajewa, jest przygotowywana do objęcia funkcji prezydenta, a stolica kraju, Astana, głosami kazachskiego parlamentu, właśnie zmieniła nazwę na Nursułtan.

W Tajlandii, rządzonej przez juntę wojskową, odbyły się pierwsze wybory od przewrotu wojskowego w 2014 r. Według wstępnych wyników najwięcej głosów zdobyły popierana przez wojsko partia Palang Pracha Rath (PPRP) oraz główna partia opozycyjna Phuea Thai. Oba ugrupowania ogłosiły, że będą starały się stworzyć rząd koalicyjny. Jednocześnie narastają kontrowersje w związku z decyzją komisji wyborczej o opóźnieniu opublikowania wyników, które mają zostać podane nie wcześniej niż 9 maja. System wyborczy w Tajlandii jest skomplikowany – nawet wyraźna przewaga w liczbie uzyskanych głosów nie przekłada się na liczbę miejsc w parlamencie.

„Potrzebujemy nowego prezydenta” – twierdzi Front Wyzwolenia Narodowego, rządząca w Algierii partia, ponieważ tylko wybrany przedstawiciel może uporać się z problemami, przed którymi stoi kraj. Protesty społeczne w Algierii trwają od 22 lutego 2019 r., gdy prezydent Abd al-Aziz Buteflika postanowił ubiegać się o kolejną, piątą kadencję. W 2013 r. Buteflika doznał udaru i od tego czasu nie występował publicznie. W demonstracjach uczestniczą przedstawiciele wszystkich klas społecznych. Zarówno Front Wyzwolenia Narodowego, jak i armia algierska zadeklarowały poparcie dla demonstrantów. Szef sztabu armii zażądał, aby prezydent został uznany za niezdolnego do rządzenia, co umożliwi wyjście z kryzysu za pomocą konstytucyjnych rozwiązań.

Japonia, Belgia, Azja, Europa

AI wkracza do szkół i szpitali

Na podstawie umowy między rządem Regionu Flamandzkiego a brytyjską firmą Century Tech sztuczna inteligencja pomoże nauczycielom w 700 flandryjskich szkołach. Century Tech opiera się m.in. na neuronauce oraz analizie danych, aby dostosować sposób nauczania do indywidualnych potrzeb dzieci. Komputer nieustannie analizuje sposób, w jaki uczy się dziecko, i każdą lekcję przygotowuje, uwzględniając jego potrzeby. Skorzystają na tym również nauczyciele – zamiast zajmować się administracją, będą mogli pomagać dzieciom, które szczególnie tego potrzebują, i poświęcać więcej czasu na pracę merytoryczną.

Z kolei japońskie miasto Otsu zamierza skorzystać z pomocy AI w walce z prześladowaniem w szkołach. System przeanalizuje wiek i płeć potencjalnych sprawców i ich ofiar, a także, kiedy i gdzie doszło do zastraszania w przypadku 9 tys. incydentów zgłoszonych w latach 2012-2018. Analiza ma pomóc nauczycielom w rozpoznawaniu przypadków prześladowania w szkołach.

Restauratorzy, właściciele sklepów i zwykli klienci mogą skorzystać z pomocy inteligentnego pojemnika na śmieci, który pozwala ograniczyć marnotrawienie żywności. Kosz wykorzystuje kamerę oraz inteligentne wagi, aby śledzić, jakiej żywności marnuje się najwięcej. Firma Winnow Vision szacuje, że jej wynalazek, testowany m.in. w sieci sklepów IKEA, pomógł już zaoszczędzić prawie 30 mln dol. oraz zmniejszyć emisję dwutlenku węgla o prawie 40 tys. ton.

Sztuczna inteligencja pomaga lekarzom diagnozować pacjentów na podstawie analizy obrazów oka, płuc i innych organów. Pomoże również ubezpieczycielom w ustaleniu płatności refundacyjnych i opłat za polisy. Niestety, mogą pojawić się też nieprzyjemne konsekwencje stosowania AI w sektorze zdrowotnym. Wystarczy np. celowo zmienić kilka pikseli na skanie płuc, aby komputer nie wykrył choroby albo wykrył taką, na którą pacjent w rzeczywistości nie choruje. Może skorzystać na tym haker albo lekarze, szpitale i inne organizacje, które, manipulując AI w oprogramowaniu rozliczeniowym lub ubezpieczeniowym, będą dążyć do zwiększenia sumy ubezpieczenia.

Mozambik, Zimbabwe, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Wielka Brytania, Afryka, Europa

Masowe migracje w związku z brakiem dostępu do słodkiej wody?

Zasoby słodkiej wody maleją zarówno w gorącej Afryce, jak i w deszczowej Wielkiej Brytanii. „Brak wody może dotknąć wiele części kraju, zwłaszcza południową-wschodnią Anglię” – ostrzega James Bevan, szef brytyjskiej Agencji Ochrony Środowiska. Obserwacje oparte są na zmianach klimatu oraz prognozowanym wzroście populacji. Lato w Wielkiej Brytanii będzie coraz bardziej suche i gorące. Jedynym środkiem zapobiegawczym jest ograniczenie marnowania wody. W Afryce coraz trudniejsza sytuacja panuje w Ghanie, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Zimbabwe i Mozambiku. Niedobory wody występują zwłaszcza w stolicach krajów oraz w większych miastach. Według danych szacunkowych Afrykańskiego Banku Rozwoju konieczne zmiany w infrastrukturze wodnej kontynentu będą kosztować ok. 130 mld dol. Sytuację pogarsza szybki przyrost naturalny – liczba ludności w Afryce prawie podwoi się do 2050 r. i osiągnie 2,5 mld ludzi.

Zużycie wody rosło średnio o ok. 1% rocznie od lat 80. XX w. Ponad 2 mld ludzi żyje obecnie w krajach, w których występuje jej wyraźny deficyt” – podaje ONZ w najnowszym sprawozdaniu. Popyt na wodę wzrośnie nawet o 30% do 2050 r. Z powodu braku regularnego dostępu do wody umiera prawie 800 tys. ludzi rocznie, podczas gdy konflikty zbrojne i katastrofy naturalne powodują śmierć prawie 140 tys. osób rocznie. Prawie dwie trzecie światowej populacji ma kłopot z dostępem do wody przez co najmniej jeden miesiąc w roku. Jej niedobór może spowodować masowe migracje ok. 700 mln osób przed rokiem 2030. Obok zmian klimatycznych i wzrostu liczby mieszkańców Ziemi, najpoważniejsze zagrożenie dla dostępu do wody pitnej stanowią jej zanieczyszczenie oraz coraz mniejsze zasoby wód gruntowych. Jak wynika z raportu organizacji UNICEF, picie brudnej wody zabija 20 razy więcej dzieci poniżej 5 r.ż., mieszkających w rejonach konfliktów zbrojnych, niż działania bojowe. Dzieci te najczęściej umierają na różnego rodzaju biegunki.

Nowa Zelandia, Wielka Brytania, USA, Australia i Oceania, Ameryka Północna, Europa

Ekstremizm prawicowy coraz silniejszy

Masakra w Christchurch w Nowej Zelandii, w której zginęło co najmniej 50 osób, pokazuje zasięg rozprzestrzeniania się idei prawicowego ekstremizmu. Terrorysta posługiwał się symboliką neonazistowską i nacjonalistyczną, korzystał z ultraprawicowych serwisów i kanałów społecznościowych.

Aktywność ultraprawicowych terrorystów rośnie, na co wskazują dane Ligi Antydefamacyjnej. W 2018 r. w USA ponad 73% ofiar śmiertelnych działań ekstremistycznych można było powiązać z krajowymi ekstremistami prawicowymi, a tylko 23,4% – z ekstremistami islamskimi. Terroryści islamscy i ultraprawicowi mają kilka podstawowych cech wspólnych. To m.in. mechanizm procesu radykalizacji – często związany z internetem i kontaktami z rówieśnikami. Nie ma już samotnych wilków”, gdyż sieć powiązań i interakcji jest zbyt gęsta. Obie strony są przekonane, że stawianie oporu wrogim siłom to konieczność, tym bardziej w świetle zagrożenia bezpieczeństwa egzystencjalnego. Powołują się również na stronnicze i zmanipulowane wersje historii, zwłaszcza te dotyczące wojen i walk.

W 2017 r. liczba przestępstw na tle rasowym, etnicznym, religijnym i związanym z nierównością płci wzrosła w USA o 17%. Organizacje antyfaszystowskie ostrzegają przed wyraźnym wzrostem nastrojów antymuzułmańskich i ekstremistycznych na brytyjskich forach internetowych. Z badań wynika, że biali Brytyjczycy dwa razy chętniej popierają treści ekstremistyczne (15%) niż Pakistańczycy (8%). Tego typu treści chętniej wspierają chrześcijanie niż muzułmanie. Przedstawiciele skrajnej prawicy apelują do kobiet, stosując zaściankową, plemienną, ale coraz skuteczniejszą narrację, i uspokajają, że pod ich rządami matkom i dzieciom nic nie grozi ze strony imigrantów czy muzułmanów. Jednocześnie zwalczają wszelkie ruchy feministyczne, widząc w nich śmiertelne zagrożenie dla tradycyjnych wartości.

Indie, Dania, Wielka Brytania, USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna, Europa

Prześladowania ludności muzułmańskiej na świecie

MI5, brytyjska Służba Bezpieczeństwa, postanowiła przejąć kontrolę nad prowadzonymi przez policję dochodzeniami dotyczącymi ok. 700 potencjalnych zagrożeń terrorystycznych. Część z nich może zostać powiązana z działalnością prawicowych ekstremistów.

Programy rządowe pokazują zwiększoną aktywność skrajnej prawicy, np. wzrost o 36% skarg na działania ultraprawicowe w 2018 r. Eksperci obawiają się, że Wielka Brytania stoi przed kolejną falą nienawiści wymierzoną w społeczność muzułmańską. W krajach zachodnich ataki na muzułmanów systematycznie rosły w ostatnich latach.

Osobą walczącą z islamofobią jest Noura Bendali, muzułmanka mieszkająca w Danii. Została aktywną działaczką polityczną od czasu, gdy poczuła się dyskryminowana z powodu noszenia hidżabu. W 2015 r. powstała w Danii koalicja rządowa z udziałem ugrupowań skrajnie prawicowych, która wprowadziła szereg obostrzeń związanych z polityką wobec migrantów oraz mieszkających tam muzułmanów. Są to np. bardziej surowe przepisy prawne obowiązujące w biedniejszych dzielnicach miast, nauczanie dzieci tzw. duńskich wartości, zakaz budowania meczetów i noszenia chust zasłaniających twarz. Inicjatywy rządu spowodowały wzrost nastrojów niechętnych imigrantom i muzułmanom.

Organizacja Narodów Zjednoczonych oraz Amnesty International ostrzegają przed prześladowaniem muzułmanów i dalitów w Indiach. W 2018 r. wzrosła liczba przestępstw z nienawiści, głównie napaści, gwałtów i morderstw. Uważa się, że rząd Narendry Modiego nie chroni dostatecznie mniejszości oraz osób należących do najniższych kast w kraju.

Według rządu Stanów Zjednoczonych Chiny starają się wyeliminować ze swojego kraju religię i kulturę muzułmanów. Represje dotykają zwłaszcza miliony Ujgurów i Kazachów, wyznających islam, zamieszkujących prowincję Xinjiang, którzy zamykani są w obozach reedukacyjnych i poddawani torturom. Zdanie amerykańskiego rządu podziela Amnesty International i porównuje chińskie obozy do koncentracyjnych. Chiny w ostrych słowach odpowiadają USA i odrzucają oskarżenia, twierdząc, że domniemane obozy to szkoły z internatem.

Tajlandia, Singapur, Szkocja, Wietnam, Nigeria, Arabia Saudyjska, Malezja, Indonezja, Filipiny, Indie, Wielka Brytania, Afryka, USA, Kuba, Chiny, Azja, Ameryka Północna, Europa

Plastik dociera do każdego miejsca globu

Każdego roku do oceanów trafia ponad 8 mln t plastiku, a jego roczna światowa produkcja wynosi obecnie ponad 300 mln t. W ramach podpisanej w Nairobi rezolucji ONZ 170 państw zobowiązało się do znacznego ograniczenia korzystania z jednorazowych opakowań plastikowych do 2030 r. Stany Zjednoczone, Kuba i Arabia Saudyjska sprzeciwiły się wcześniejszej o pięć lat dacie wywiązania się z postanowień rezolucji. Amerykańskie firmy z branży petrochemicznej inwestują miliardy dol. w wydobycie surowców, szczególnie gazu łupkowego. Nowe fabryki, budowane między innymi przez ExxonMobil i Royal Dutch Shell, przyczynią się do wzrostu produkcji tworzyw sztucznych o 40% w ciągu następnej dekady. Coca-Cola produkuje 3 mln t plastikowych opakowań rocznie, czyli 200 tys. butelek na minutę. Część firm zgodziła się ujawnić dane związane z produkcją plastiku w ramach współpracy z Ellen MacArthur Foundation.

Ziemia jest tak zanieczyszczona plastikiem, że trudno o wodę lub grunt pozbawione plastikowych mikrocząstek. W Wielkiej Brytanii znaleziono je nawet w tak odosobnionych rejonach, jak Loch Lomond w Szkocji. Ponad 1000 mikrocząstek plastiku na litr zawiera woda w rzece Tame, w pobliżu Manchesteru, co jest niechlubnym rekordem. Przebadano 50 ssaków morskich i wszystkie, miały w sobie cząstki plastiku. Zwierzęta nagminnie mylą je z pokarmem. Niedawno znaleziono u wybrzeży Filipin martwego wieloryba, który miał w brzuchu 40 kg plastikowych toreb. Plastik jest obecny w wodzie z kranu oraz w pożywieniu mieszkańców Europy i Azji. Cząstki plastiku znaleziono w wodach gruntowych w amerykańskim stanie Illinois, na dnie Morza Północnego i Morza Barentsa oraz w wodach wokół Półwyspu Iberyjskiego. Na plażach w Singapurze naukowcy odkryli ponad 400 rodzajów bakterii występujących na zalegających tam plastikowych śmieciach. Chiny, Indonezja, Filipiny, Wietnam i Tajlandia odpowiadają za 60% plastików, które trafiają do oceanów (dane z 2015 r.).

Rok po wprowadzeniu przez Chiny zakazu importu plastikowych odpadów, w ich ślady poszły Indie. Starają się walczyć z zanieczyszczeniem środowiska, tym bardziej, że same produkują 26 tys. t plastikowych śmieci dziennie. Indie zobowiązały się również do wycofania z produkcji jednorazowych opakowań plastikowych do 2022 r. Obecnie głównym odbiorcą zużytego plastiku z krajów zachodnich jest Malezja.

USA, Ameryka Północna

Sztuczna inteligencja w samochodach stwarza zagrożenie dla osób o ciemniejszym kolorze skóry

Producenci samochodów autonomicznych muszą zmierzyć się z nowym wyzwaniem – systemy wizyjne maszyn słabiej radzą sobie z rozpoznawaniem przechodniów o ciemniejszym kolorze skóry. Z badań naukowców z Georgia Institute of Technology wynika, że sztuczna inteligencja rozpoznaje osoby białe o 10% skuteczniej niż osoby czarne. Im jaśniejszy kolor skóry przechodnia, tym systemy działają lepiej.

„technologiczną dyskryminację rasową” potwierdzają inne przykłady. System rozpoznawania obrazów Google’a miał problem z rozróżnieniem goryli i osób o czarnym kolorze skóry. Część suszarek i dozowników do mydła nie reaguje na ruch dłoni o brązowym kolorze, a ciemniejszy kolor skóry na filmach Kodaka wyglądał jak ciemna smuga.

Większość istniejących samochodów autonomicznych korzysta z więcej niż jednego typu czujnika do rozpoznawania ludzi. Na przykład samochody marki Tesla mają wbudowany radar z przodu pojazdu, a Waymo produkcji Google’a używa bardzo dokładnego systemu Lidar, który łączy działanie radaru i lasera. Jednak presja rynku i pogoń za oszczędnościami może doprowadzić do montowania w samochodach systemów wykorzystujących wyłącznie kamery. I nie będzie to bezpieczne dla ludzi innych ras niż biała. System, w którym program komputerowy (AI) jest uczony rozpoznawania przechodniów poprzez pokazywanie im milionów zdjęć białych ludzi, nie jest bezpiecznym rozwiązaniem dla innych ras

Polska, Indie, USA, Brazylia, Turcja, Chiny, Ameryka Południowa, Azja, Ameryka Północna, Europa

Ustrój demokratyczny wpływa na długość życia człowieka

Recepta na silne serce, dobre zdrowie i długowieczność? Demokracja. W krajach, w których w ostatnich 50 latach wprowadzono ustrój demokratyczny, szybciej rosła długość życia, mniejsza była liczba zgonów z powodu raka, marskości wątroby i chorób układu krążenia, a nawet liczba wypadków drogowych. Z badań opublikowanych w magazynie „Lancet” wynika, że tzw. efekt demokracji to nie tylko kwestia bogacenia się społeczeństwa i wzrostu PKB. Na przykład wolne i uczciwe wybory wpływają na poprawę zdrowia osób dorosłych. Dzieje się tak prawdopodobnie dzięki przeświadczeniu obywateli o większej odpowiedzialności i zdolności reagowania demokratycznie wybranego rządu.

Raport, oparty na badaniach przeprowadzonych w 170 krajach (w 55 z nich nie wprowadzono demokracji), pojawił się w czasie, gdy ustrój demokratyczny jest kwestionowany jak nigdy wcześniej. Wprawdzie jest to nadal najpopularniejszy ustrój, ale w ostatnich latach ponad 2 mld mieszkańców USA, Turcji, Indii i Brazylii może zauważyć spadek jakości demokracji w swoich krajach. Coraz większą popularność zdobywają na świecie rządy populistyczne i autokratyczne.

Naukowcy obliczyli, że w krajach, które przyjęły system demokratyczny w latach 1994-2014, liczba zgonów z powodu chorób krążenia spadła średnio o 16 mln. Gdyby w Chinach zdecydowano się na przyjęcie demokracji według np. polskiego modelu, na choroby serca umarłoby o 10 mln Chińczyków mniej. To dobra wiadomość w czasach, gdy wiadomości dotyczące demokracji są dość przygnębiające – podkreśla Thomas J. Bollyky z Council of Foreign Relations, jeden z liderów projektu badawczego

Rosja, Azja

Naukowcy cofnęli kubity w czasie – przełomowy eksperyment

Czy są wśród nas fani serii filmów „Powrót do przyszłości”? Naukowcom udało się cofnąć czas za pomocą komputera kwantowego. Przełomowe badanie wydaje się przeczyć podstawowym prawom fizyki i może zmienić nasze pojmowanie praw rządzących wszechświatem. Doświadczenie polegało na użyciu elektronów oraz mechaniki kwantowej i może być porównane do rozbicia kul na początku partii bilarda, które wracają na swoje miejsce.

„Sztucznie stworzyliśmy stan, który ewoluuje w kierunku przeciwnym do kierunku termodynamicznej strzałki czasu” – podsumował dr Gordey Lesovik, lider projektu badawczego z Moskiewskiego Instytutu Fizyczno-Technicznego. [Termodynamiczna strzałka czasu wyznacza kierunek zachodzenia procesów biologicznych, np. kropla atramentu rozpuszcza się w wodzie i nie wraca już do poprzedniego stanu, a gaz rozpręża się w próżni].

Za swoisty wehikuł czasu posłużył komputer kwantowy zbudowany z kwantowych bitów [kubitów]. To najmniejsza i niepodzielna jednostka informacji kwantowej. W przeciwieństwie do bitu w zwykłym komputerze, który ma ustaloną wartość 1 lub 0, kubit pokrywa w trakcie obliczeń całe spektrum stanów pośrednich. W eksperymencie cofnięcia czasu kubity najpierw zostały wprawione w stan chaosu, a następnie inny program zmodyfikował stan komputera kwantowego w taki sposób, że ewoluował on wstecz, czyli od chaosu do porządku. Kubity wróciły do stanu początkowego, jakby rozbite uderzeniem kija kule bilardowe rozproszyły się po stole, a następnie wróciły do stanu sprzed uderzenia.

Eksperyment przyczyni się do rozwoju prac nad budową komputerów kwantowych. Nie powinniśmy jednak łudzić się, że umożliwi cofanie czasu w każdej sytuacji, ponieważ to zbyt złożony proces. Naukowcom udało się zapanować jedynie nad dwoma kubitami, i to ze skutecznością 85%. W przypadku trzech kubitów skuteczność spadła do 50%. To zdecydowanie zbyt mało, aby cofnąć człowieka do przeszłości.

Wietnam, Korea Południowa, Korea Północna, Hiszpania, USA, Azja, Ameryka Północna, Europa

Tajemniczy napad na ambasadę Korei Północnej w Madrycie

Kilka dni przed szczytem Trump Kim, w lutym 2019 r., doszło do włamania do ambasady Korei Północnej w Madrycie. Osoby przebywające w środku zostały związane, pobite i przesłuchane, a z ambasady wyniesiono telefony i komputery. Nikt z poszkodowanych nie złożył zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Cała operacja przypominała starannie zaplanowaną akcję wojskową. Hiszpańskie media twierdzą, że władze kraju o atak na ambasadę podejrzewają amerykańskie siły wywiadowcze oraz ich sojuszników, np. Koreę Południową.

Spekuluje się, że napastnicy szukali informacji o wydalonym z Hiszpanii w 2017 r. północnokoreańskim ambasadorze Kim Hyok Cholu. Obecnie odgrywa on jedną z kluczowych ról w rozmowach między Koreą Płn. a Stanami Zjednoczonymi. Pomagał również organizować lutowy szczyt w Wietnamie.

CIA odmówiła udzielenia komentarza w tej sprawie. Administracja Donalda Trumpa jest oceniana jako najmniej transparentna w amerykańskiej historii. W 2018 r. petenci, którzy poprosili o dostęp do akt na podstawie ustawy o wolności informacji, otrzymali ocenzurowane dokumenty lub nie otrzymali nic w przypadku 78% na ponad 800 tys. wniosków. Liczba próśb o dostęp do akt wzrosła średnio o 30% od objęcia rządów przez prezydenta Trumpa. Chociaż procent ocenzurowanych odpowiedzi, jakie otrzymywali wnioskodawcy za prezydenta Obamy, również był bardzo wysoki (między 66% a 77%), to komentatorzy zwracają uwagę na treści, które administracja obecnego prezydenta chce zataić. Są to m.in. zeznania podatkowe głowy państwa, informacje i zasoby związane ze zmianami klimatycznymi, kwestiami LGBTQ i tzw. Obamacare [amerykańska ustawa federalna reformująca system opieki zdrowotnej w USA].

Węgry, Armenia, Gujana, Nigeria, Tunezja, Gujana Francuska, Kamerun, Mali, Czad, Algieria, Gwatemala, Łotwa, Belgia, Islandia, Rosja, Afryka, USA, Brazylia, Kolumbia, Australia i Oceania, Ameryka Północna, Europa

Różne diety i nawyki żywieniowe, te same problemy zdrowotne

Rośliny, stanowiące podstawę pożywienia w najbiedniejszych rejonach świata, reagują na ocieplenie klimatu, produkując szkodliwe substancje chemiczne. Kukurydza, fasola i maniok, pod wpływem stresu wywołanego przez suszę, dosłownie zalewają się azotanami i cyjanowodorem substancjami, które mogą być śmiertelne dla zwierząt i ludzi. Problemem są również toksyny wytwarzane przez infekcje grzybicze podczas wzrostu temperatur, odpowiedzialne za tysiące przypadków raka wątroby w Afryce. Zjawiska te mogą z czasem przenosić się w kierunku północnym.

Jakość naszego życia rośnie, ale dieta jest coraz słabsza jakościowo. Niezdrowe i szybkie posiłki są ceną, jaką płacimy za życie w nowoczesnych społeczeństwach. Nieodpowiednia dieta przyczynia się do większej liczby zgonów na świecie niż alkohol i papierosy razem wzięte (12 mln w porównaniu do prawie 10 mln w 2015 r.). A niezdrowa dieta to głównie brak warzyw, owoców morza i orzechów, za to nadmiar przetworzonych rodzajów mięsa i słodzonych napojów.

Dlaczego tyjemy na potęgę i coraz częściej zapadamy na choroby związane z niewłaściwym odżywianiem? Trudno obwiniać ludzi o brak silnej woli i uleganie kaprysom żywieniowym, skoro problemy z dietą dotykają milionów ludzi na całym świecie, bez względu na rasę i wiek. Od lat 60. bardzo zmienił się marketing i dostępność pożywienia dostarczającego energię, ale ubogiego w składniki odżywcze. Tylko w latach 2011-2016 sprzedaż fast foodów wzrosła na świecie o 30%, a sprzedaż paczkowanej żywności – o 25%. Porcje jedzenia i picia są większe, a pomiędzy nimi spożywamy przekąski, słodkie napoje i mrożone jogurty.

Straciliśmy poczucie równowagi w kwestii jedzenia – czy to równowagi posiłków w ciągu dnia, czy składników odżywczych na naszym talerzu. Dieta każdej społeczności na świecie składa się z mieszanki produktów zdrowych i niezdrowych. Z badań przeprowadzonych na całym świecie wynika, że najzdrowszą dietę mają mieszkańcy biedniejszych części globu: Czadu, Mali, Kamerunu, Gujany, Tunezji, Sierra Leone, Laosu, Nigerii, Gwatemali i Gujany Francuskiej. Na końcu klasyfikacji znalazły się: Armenia, Węgry, Belgia, USA, Rosja, Islandia, Łotwa, Brazylia, Kolumbia i Australia.

Japonia, USA, Azja, Ameryka Północna

Bakteria produkująca prąd, klonowanie mamuta i przewidywanie myśli

Jeżeli chciałabyś/chciałbyś przeczytać o bakterii, która produkuje prąd, lub o pracach nad sklonowaniem mamuta, neurobiolodzy poznają Twój wybór 11 sek. przed podjęciem przez Ciebie decyzji. Wystarczy im do tego funkcjonalny rezonans magnetyczny, aby śledzić aktywność mózgu oraz uczenie maszynowe do analizy neuro obrazów. Jak wynika z raportu, zanim myśli staną się świadome, ich ślady w mózgu pojawiają się nieświadomie jak mimowolne halucynacje. We wcześniejszych badaniach naukowcy udowodnili, że można przewidzieć decyzje motoryczne (w 7 do 10 sek.) i abstrakcyjne (do 4 sek.), zanim staną się one świadome.

Czy chciałabyś/chciałbyś zatem przeczytać o wspomnianej bakterii, umiejącej produkować prąd? Znaleziono ją w gejzerach i zasadowych gorących źródłach w Parku Narodowym Yellowstone, w temperaturze sięgającej 90°C. Naukowcy umieścili elektrody w czterech gorących źródłach i zostawili je tam na miesiąc, aby bakterie mogły je zasiedlić. Niektóre z nich potrafią przekształcać toksyczne zanieczyszczenia w mniej szkodliwe substancje i być może posłużą kiedyś do zasilania urządzeń.

Naukowcy w Japonii pobrali komórki z tuszy zamrożonego mamuta włochatego i wstrzyknęli je do tkanek żywej myszy. Mamuty wyginęły ponad 4 tys. lat temu, ale komórki zostały pobrane z mięśni oraz szpiku kostnego zmumifikowanego mamuta, który padł 26 tys. lat temu. Znaleziono go w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie. Komórki przyjęły się w organizmie myszy i wykazały pozytywną aktywność biologiczną. „To znaczący krok w kierunku przywrócenia mamutów do życia” – podkreślił badacz Kei Myamoto.

Szkocja, Nowa Zelandia, Wielka Brytania, Australia i Oceania, Europa

Badania nad krótszym tygodniem pracy dowodzą jego efektywności

W każdy piątkowy poranek czytamy #OutridersBrief, ale chwilę później trzeba rozpocząć piąty dzień pracy z rzędu. Chyba, że jesteśmy zatrudnieni w jednej z małych brytyjskich firm, które postanowiły przejść na czterodniowy tydzień pracy. Chcą sprawdzić, czy krótszy czas pracy i dłuższy czas odpoczynku przełożą się na większą produktywność oraz lepszą równowagę między życiem prywatnym a zawodowym. Kanclerz skarbu w brytyjskim gabinecie cieni polecił poddać ten pomysł analizie ekonomicznej, a Szkocka Partia Narodowa zamierza przedyskutować kwestię czterodniowego tygodnia pracy w parlamencie.

Pracownicy, posiadający trzydniowy weekend, otrzymują normalną pensję jak za pełen etat. Podkreślają też zalety nowego rozwiązania: nie ma już piątkowego zmęczenia pracą, a pojawiło się poczucie, że każda godzina w pracy liczy się szczególnie. Wzrosła więc produktywność. Morale pracowników jest wyższe, podobnie jak energia i ochota do pracy. Podczas trzydniowego weekendu jest również więcej czasu dla siebie, dla rodziny, na wolontariat i realizowanie swoich pasji. Spada ryzyko przepracowania i depresji.

Jeden z największych eksperymentów związanych z pracą przez cztery dni w tygodniu przeprowadzono w Perpetual Guardian, firmie z branży finansowej w Nowej Zelandii. Wydajność pracowników wzrosła o 20%, zdecydowanie wzrosło również zaangażowanie i upodmiotowienie pracownika. Poziom stresu pracowników spadł o 7%, a równowaga między życiem zawodowym i prywatnym wzrosła z 54% do 78%.

Czechy, Polska, Rosja, Indie, Wielka Brytania, USA, Brazylia, Ekwador, Boliwia, Wenezuela, Turcja, Meksyk, Ameryka Południowa, Ameryka Północna, Europa

Analiza wystąpień polityków świadczy o rosnących tendencjach populistycznych na świecie

Analiza wystąpień publicznych 140 liderów politycznych z 40 krajów, dokonana przez Team Populism, wskazuje na wyraźny wzrost nastrojów populistycznych oraz liczby populistycznych polityków (ponad dwukrotnie) w ciągu ostatnich 20 lat. Na szczycie listy znalazł się były prezydent Wenezueli Hugo Chávez. Nagły wzrost liczby krajów rządzonych przez populistów nastąpił w latach 2006-2009, gdy zmieniły się władze w Ekwadorze, Boliwii, Czechach, Turcji i Rosji oraz w latach 2014-2019. Do władzy doszli wtedy Donald Trump w Stanach Zjednoczonych, Narendra Modi w Indiach, Andrés Manuel López Obrador w Meksyku, Jair Bolsonaro w Brazylii oraz populiści w krajach Europy Środkowej i Wschodniej.

Na podstawie analizy wystąpień polityków trzy czwarte liderów politycznych nie zostało uznanych za populistów (m.in. Donald Tusk, Angela Merkel i David Cameron). Zarazem Polska znalazła się na 5. miejscu na świecie w klasyfikacji krajów, w których nastroje populistyczne uległy największej radykalizacji. Jaka jest podstawowa definicja populizmu? Najważniejsza jest tendencja sił politycznych do kształtowania polityki jako walki między zwykłymi ludźmi a potężną, działającą na ich niekorzyść elitą.

Rezultaty badań zawarte w The Global Populism Database, stworzonej przez naukowców oraz dziennikarzy „The Guardian”, udowadniają, że rządy populistyczne osłabiają podstawowe instytucje liberalnej demokracji, wolność prasy, wolności obywatelskie oraz trójpodział władzy. Nie radzą sobie również z korupcją polityczną. Zarazem populiści potrafią zachęcić do udziału w wyborach nieaktywne grupy społeczne oraz zmniejszyć nierówności ekonomiczne w społeczeństwie.

Indonezja, Indie, Finlandia, Brazylia, Chiny, Ameryka Południowa, Azja

Zmiany klimatyczne najmocniej uderzają w autochtonów

Degradacja środowiska naturalnego oraz zmiany klimatyczne najmocniej uderzają w ludność autochtoniczną oraz mniejszości etniczne. Grupy te są zarazem najsłabiej reprezentowane w ramach ruchów proekologicznych, a ich postulaty nie są słyszane w popularnych kampaniach środowiskowych. 95% środków, pochodzących od fundacji wspierających ochronę środowiska i przeznaczonych na cele związane z ekologią (łącznie ok. 60 mld dol.), trafia do organizacji, których liderzy mają biały kolor skóry i z reguły są płci męskiej (70%-80%).

Rząd prawicowego prezydenta Brazylii Jaira Bolsonaro, popieranego przez przedstawicieli przemysłu rolniczego, zamierza wybudować długą na prawie 1000 km linię kolejową zwaną Ferrograo [Linia Zboża]. Inwestycja umożliwi dalszy rozwój eksportu soi do Chin. Przedstawiciele plemienia Kayapo, przez którego terytorium ma przebiegać część torów, planują protestować przeciwko inicjatywie rządowej. Twierdzą, że nie została z nimi odpowiednio skonsultowana oraz obawiają się powstawania plantacji przemysłowych soi i zanieczyszczenia rzek. Funai, brazylijska agencja ds. ochrony Indian, wysłała ekspedycję w głąb lasów Amazonii, aby nie dopuścić do dalszego rozlewu krwi między dwoma skłóconymi, odizolowanymi od cywilizacji, plemionami Korubos i Matis.

15 osób mogło zginąć w starciach między żołnierzami indonezyjskimi a papuaskimi wojownikami o niepodległość. Punktem zapalnym jest budowa autostrady prowadzącej przez tereny Papuasów.

Autochtoni, mieszkający w indyjskich lasach, planują protesty przeciwko decyzji tamtejszego Sądu Najwyższego, nakazującej masowe wysiedlenie mieszkańców lasów. Wyrok dotyczy ponad miliona osób. Lokalni aktywiści twierdzą, że w grę wchodzą interesy lobby przemysłowego, szukającego gruntów pod inwestycje.

Zaniepokojenie Lapończyków, jedynej rdzennej ludności Europy, wzbudzają plany budowy linii kolejowej przecinającej dzikie tereny Laponii. Następne będą inwestycje w przemyśle drzewnym i wydobywczym. Przedsięwzięcie, które zagraża kulturze i sposobowi życia Lapończyków, jest jednym ze strategicznych celów rządu fińskiego.

Niemcy, Wielka Brytania, Europa

Remisja wirusa HIV u pacjenta po przeszczepie szpiku kostnego

W Londynie dzięki przeszczepieniu szpiku kostnego pacjentowi z wirusem HIV doszło do remisji wirusa. Przypadek ten jest drugim tego typu na świecie. W 2008 r. został wyleczony tzw. pacjent berliński. On i pacjent z Londynu otrzymali komórki macierzyste od dawcy z rzadką, genetyczną mutacją genu CCR5 (jedynie 1% populacji w Europie Zachodniej posiada tę mutację, a w innych rejonach świata występuje ona jeszcze rzadziej), co czyni je odpornymi na wirusa HIV. Zastosowana terapia nie jest sposobem na leczenie chorych z wirusem. Jej celem było wyleczenie pacjentów z choroby nowotworowej. Rodzi jednak nadzieję na opracowanie skutecznego leku. Obecnie pacjenci z wirusem HIV mogą normalnie żyć, zażywając odpowiednie leki, nie jest to jednak jednoznaczne z całkowitym wyzdrowieniem. Trzecią osobą z remisją wirusa HIV może okazać się pacjent z Düsseldorfu, któremu trzy miesiące temu również przeszczepiono szpik kostny.

Kontrowersje wzbudziły badania nad nowym sposobem leczenia chorych na chorobę Parkinsona. Polegają one na poddaniu pacjentów operacji mózgu, założeniu specjalnego portu i czterech cewników w czaszce oraz podawaniu przez nie białka o nazwie GDNF, które wspiera przeżycie wielu rodzajów neuronów,  przez 10 miesięcy kuracji. Lek ma za zadanie podnieść poziom dopaminy w mózgu pacjenta. Badania rozpoczęły się w 2012 r., gdy 42 pacjentów poddano kompleksowej operacji. Początkowo połowie z nich podano lek, połowie placebo. U części zaobserwowano zdecydowaną poprawę stanu zdrowia, u pozostałych pogorszenie stanu i rozwój choroby. W połowie trwania eksperymentu wszystkim podano GDNF. Nie osiągnięto pierwszorzędowego punktu końcowego (poprawy stanu zdrowia o 20% u pacjentów leczonych GDNF w stosunku do pacjentów z placebo), ale jedynie u czterech chorych nie zaobserwowano żadnej poprawy. Odnotowano natomiast wyższy poziom dopaminy i wzrost zdolności ruchowych.

Nowy, wyjątkowo czuły test krwi może pomóc w wykrywaniu raka jajnika. Test rozpoznaje białka, które pojawiają się w krwi u osoby z guzem nowotworowym, np. zmutowane białko p53 – wiążące DNA i posiadające możliwość zapobiegania rozwojowi choroby nowotworowej. Trwają również prace nad testami krwi, które pozwoliłyby wykrywać obecność nowotworu w ciągu kilku, kilkunastu minut od pobrania próbki od pacjenta. Takie testy przyczyniłyby się do wykrywania nowotworu we wczesnej fazie rozwoju. W walce z rakiem oraz z innymi chorobami związanymi z wiekiem może pomóc odkryta niedawno właściwość DNA żarłacza białego, związana ze stabilnością genomów tych wielkich drapieżników.

Szwecja, Wielka Brytania, Chiny, Azja, Europa

Społeczeństwo bezgotówkowe coraz liczniejsze

Transakcje bezgotówkowe zyskują w ostatnich latach na popularności. Bezpieczeństwo, wygoda, prostota, brak możliwości uchylania się od opodatkowania to przewagi używania karty bankomatowej. Życie w społeczeństwie bezgotówkowym ma jednak wady i generuje problemy, które dotykają przede wszystkim ludzi najbiedniejszych, nielegalnych imigrantów oraz osoby starsze. Jeżeli ktoś nie ma konta w banku, jest wykluczony ze znacznej części życia ekonomicznego. Płatności za pomocą kart w Europie najbardziej rozwinęły się w Szwecji. W Chinach odejście od płatności gotówkowych służy aparatowi państwowemu do większej kontroli obywateli, a w Indiach jest sposobem na ograniczenie korupcji.

Jak wynika z najnowszego raportu Access to Cash Review, ok. 8 mln mieszkańców Wielkiej Brytanii nie poradzi sobie bez możliwości skorzystania z gotówki. Jednocześnie w całej Wielkiej Brytanii zamyka się bankomaty (średnio 300 miesięcznie), a system obsługi płatności gotówkowych może wkrótce upaść. Przewiduje się, że za 15 lat jedynie 10% wszystkich transakcji będzie gotówkowych. Już w 2018 r. karty debetowe wyparły pieniądz tradycyjny jako główny środek płatniczy. W Szwecji dużą popularnością cieszy się system płatności Swish, dzięki któremu można bardzo szybko przelać pieniądze pod wskazany numer telefonu. Szwedzi korzystają z niego nawet podczas zbiórki pieniędzy w trakcie nabożeństw kościelnych. Miejsc, gdzie można zapłacić gotówką, jest coraz mniej i z reguły są to punkty usługowe prowadzone przez imigrantów.

Po Europie może krążyć bilion dol. brudnych pieniędzy” – twierdzi Bill Browder, prezes funduszu inwestycyjnego Hermitage Fund. Pieniądze, pochodzące z nielegalnych źródeł, wysyłane są między bankami, np. do Danske Bank, i w ten sposób wprowadzane do legalnego obrotu. Następnie są wydawane na zakup apartamentów, domów, jachtów, prywatnych odrzutowców i innych dóbr luksusowych w krajach docelowych, np. w Wielkiej Brytanii.

Palestyna, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska, Jemen, Wielka Brytania, Izrael, USA, Irak, Syria, Azja, Ameryka Północna, Europa

Cywile w Jemenie giną od amerykańskich bomb

Jak wynika z najnowszego raportu US Human Rights Network i Mwatana Organization for Human Rights, podczas wojny w Jemenie, od kwietnia 2015 r. do kwietnia 2018 r., ponad 200 cywilów zginęło z broni wyprodukowanej w Stanach Zjednoczonych. Bezprawne naloty prowadzone są przez koalicję na czele z Arabią Saudyjską i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Wśród ofiar jest ponad 120 dzieci. W ostatnich dwóch latach Amerykanie sprzedali Arabii Saudyjskiej sprzęt wojskowy o wartości prawie 28 mld dol. W atakach była również używana broń wyprodukowana w Wielkiej Brytanii. W każdym tygodniu 2018 r. średnio prawie 100 cywilów zginęło lub zostało rannych w Jemenie podczas działań militarnych. Wśród ofiar śmiertelnych jest ponad 400 dzieci. 19 mln Jemeńczyków, zwłaszcza dzieci, cierpi z powodu niedożywienia i chorób, a system opieki zdrowotnej jest coraz bardziej niewydolny.

Ministerstwo Obrony Wielkiej Brytanii poinformowało, że podczas 4,5 roku prowadzenia bombardowań w Iraku i Syrii lotnictwo brytyjskie zabiło tylko jednego cywila i ponad 4 tys. bojowników IS. Amnesty International uważa dane dot. ofiar cywilnych za zdecydowanie zaniżone. Siły lotnicze Wielkiej Brytanii używały w nalotach potężnych, 230-kilogramowych bomb, które zwłaszcza w miastach mogły przyczynić się do śmierci cywilów.

Izrael mógł dopuścić się zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości podczas działań wymierzonych w ludność cywilną w Strefie Gazy w 2018 r. Zginęło wtedy 189 Palestyńczyków, w tym 35 dzieci, a ponad 6 tys. osób zostało rannych. Izraelscy żołnierze używali ostrej amunicji w sytuacjach, w których protestujący nie stanowili dla nich bezpośredniego zagrożenia” ustalili śledczy Organizacji Narodów Zjednoczonych. 28 uciekinierów z Syrii złożyło wniosek do Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze o wszczęcie śledztwa w sprawie popełnienia zbrodni przeciwko ludzkości przez prezydenta Baszara al-Asada.