brief
Brief #57
Wsparcie Outriders, prawa kobiet i dzieci oraz wszędobylskie CO₂
8 marca
USA, Ameryka Północna

NASA na tropie dziewiątej planety układu słonecznego i życia pozaziemskiego

Czy istnieje dziewiąta planeta na krańcach Układu Słonecznego? Naukowcy zbierają kolejne dowody i dają sobie 10 lat na jej znalezienie. Od trzech lat zainteresowanie wzbudzają kosmiczne skały w Pasie Kuipera, które krążą po dziwnych orbitach. Jednym z wyjaśnień tego zjawiska jest obecność planety, wokół której poruszają się wspomniane obiekty. Uważa się, że dziewiąta planeta jest ok. 5 razy większa od Ziemi i dzieli ją od Słońca 400 jednostek astronomicznych. Jedna taka jednostka to odległość między Słońcem a Ziemią.

Tymczasem NASA nie ustaje w poszukiwaniach śladów życia pozaziemskiego na Marsie. Głównym sposobem ma być analiza próbek pobranych z powierzchni planety w poszukiwaniu sygnatur biologicznych życia. Naukowcy opracowali również nowy rodzaj struktury podobnej do DNA, która potrafi gromadzić i przekazywać informacje. To dowód, że życie we Wszechświecie może być budowane przy użyciu alternatywnych systemów molekularnych. Hachimoji DNA ma wszystkie cztery składniki, które można znaleźć w znanym nam DNA: cytozynę, guaninę, adeninę i tyminę. Ma również cztery dodatkowe, syntetyczne, które naśladują struktury składników regularnego DNA. Przełomowe odkrycie pozwoli z większą dokładnością szukać życia w kosmosie.

Opublikowano badania, z których wynika, że atmosfera Ziemi rozciąga się nawet na 630 tys. km. Dotychczas za granicę uważano odległość 100 km nad powierzchnią naszej planety. Ostatnią warstwą atmosfery jest geokorona – bardzo cienka otoczka złożona z atomów wodoru. Naukowcy odkryli również potężny wybuch we Wszechświecie powstały w wyniku fuzji gwiazd neutronowych przed 130 mln lat świetlnych. Strumień wyrzuconego materiału podróżował przez Wszechświat z prędkością zbliżoną do prędkości światła

Algieria, Sudan Południowy, Sudan, Afryka

Afryka odwraca się od demokracji na rzecz rządów autokratycznych

Większość mieszkańców Afryki (68%) chce żyć w ustroju demokratycznym, jednak coraz częściej wśród władz państw afrykańskich obserwuje się dążenia autokratyczne oraz powstawanie tzw. wadliwych demokracji. Jedynie dziewięć spośród 54 krajów można określić mianem „w pełni wolnych”. W ostatnich trzech latach w społeczeństwach państw afrykańskich odnotowano ogólny spadek jakości uczestnictwa w życiu politycznym i rządów prawa.

W wyniku trwających dwa miesiące protestów opozycji prezydent Sudanu Umar al-Baszir zrezygnował z funkcji przewodniczącego partii Kongres Narodowy po prawie 30 latach. W Sudanie Południowym, najmłodszym państwie świata, trwa wyjątkowo brutalny konflikt zbrojny. Nie przynoszą rezultatów kolejne próby zawieszenia broni pomiędzy wieloma ugrupowaniami walczącymi o kontrolę nad zasobami państwa. Więcej niż połowa z ponad 12 mln mieszkańców kraju zmierzy się wkrótce z klęską głodu, a 1,5 mln jest na skraju śmierci głodowej. 4 mln ludzi to emigranci i uchodźcy wewnętrzni. Zwiększyła się również skala seksualnego wykorzystywania kobiet i mężczyzn. W niektórych rejonach kraju problem dotknął 65% kobiet i 36% mężczyzn. Gwałty zbiorowe, porwania, niewolnictwo seksualne i morderstwa ludności cywilnej są na porządku dziennym. Jedna czwarta ofiar wykorzystywania seksualnego to dzieci. Ofiary torturuje się i zabija, stosując wymyślne i brutalne sposoby.

Dziesiątki tysięcy ludzi wyszły na ulice Algieru oraz innych algierskich miast, aby zaprotestować przeciwko dążeniom prezydenta Abda al-Aziza Butefliki do utrzymania się na stanowisku po 20 latach rządów. Prawie 200 osób zostało rannych w starciach z policją, a co najmniej 40 aresztowano, chociaż protesty miały charakter pokojowy. Władze Algierii postanowiły blokować mieszkańcom kraju dostęp do internetu.

Gwatemala, Serbia, Norwegia, Bahrajn, Arabia Saudyjska, Malezja, Włochy, Dania, Argentyna, Tajwan, Turcja, Ameryka Południowa, Azja, Europa

Równouprawnienie płci w pracy prowadzi do lepszych wyników gospodarczych

Większa liczba zatrudnionych kobiet może znacząco wpływać na rozwój gospodarki w krajach, w których równouprawnienie w pracy wynosi mniej niż 50%. Jednym z najważniejszych celów rozwojowych wg ONZ do roku 2030 jest dążenie do równości kobiet i mężczyzn. Rozwój postaw populistycznych, ksenofobicznych i konserwatywnych w światowej polityce może jednak blokować równouprawnienie płci. W 2018 r. najgorszym krajem pod względem zatrudnienia kobiet była Grecja.

W krajach takich jak Malezja, Turcja czy Arabia Saudyjska dążenie do równouprawnienia kobiet w miejscu pracy może przyspieszyć rozwój gospodarki średnio o 35%” – twierdzi Christine Lagarde, dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). W państwach, które zajmują wyższe miejsca w rankingu równouprawnienia płci, wzrost gospodarczy jest szybszy, a gospodarka silniejsza. Z raportu Expat Insider wynika, że w 2018 r. najwięcej ekspatek niezadowolonych z perspektyw kariery zawodowej mieszkało w Grecji, a 81% pytanych negatywnie wypowiadało się o greckiej gospodarce. Tuż za Grecją znalazły się Włochy, Serbia, Argentyna i Turcja. Natomiast Czechy zostały uznane za najlepszy kraj do pracy dla kobiet. Następne były: Bahrajn, Tajwan, Norwegia i Dania. Aby wspierać równouprawnienie powstała Group of Women Leaders for Change and Inclusion.

W mieście El Estor, we wschodniej Gwatemali, kobiety bronią unikalnych zakątków kraju przed korporacjami naftowymi i górniczymi. Spotykają się z groźbami na tle seksualnym i przemocą fizyczną. W Arabii Saudyjskiej prokuratura przygotowuje się do procesu aktywistek walczących o prawa kobiet, którym zarzuca się działalność na szkodę kraju. Firma Google odmówiła usunięcia ze swojego sklepu internetowego kontrowersyjnej aplikacji Absher. Została ona stworzona przez rząd Arabii Saudyjskiej i służy między innymi do kontrolowania saudyjskich kobiet, które muszą prosić męskich opiekunów o pozwolenie na samodzielne podróżowanie.

Afryka

Palmy i krokodyle w Arktyce? Coraz bardziej prawdopodobne

Do atmosfery trafia obecnie 10 razy więcej dwutlenku węgla niż podczas ostatniego wielkiego globalnego ocieplenia sprzed 56 mln lat, zwanego paleoceńsko-eoceńskim maksimum termicznym (PETM). Średnia temperatura na Ziemi wzrosła wtedy o 5-8 °C i osiągnęła 23 °C. To o 7 °C więcej niż obecnie. Jeżeli w zdecydowany sposób nie ograniczymy emisji gazów cieplarnianych, to – według modeli szacujących ocieplenie klimatu – temperatura na Ziemi wzrośnie o 4 °C. Jeszcze 140 lat emisji CO₂ na taką skalę jak obecnie i osiągniemy jego poziom w atmosferze z czasów PETM. Wtedy prawie w ogóle nie było lodu na biegunach, w Arktyce rosły palmy i żyły krokodyle, ginęło życie w oceanach, a zwierzęta lądowe miały mniejsze rozmiary niż obecnie i emigrowały na północ w poszukiwaniu chłodniejszego klimatu.

Prawie jedna trzecia gatunków roślin subtropikalnych (ok. 8 tys.) może zniknąć z afrykańskiej sawanny, jeżeli utrzyma się obecny poziom emisji CO₂ do atmosfery. Wraz ze wzrostem temperatury oceanów, ich zakwaszeniem oraz przełowieniem, zmniejszają się zasoby rybne na świecie. W ciągu 80 lat zasoby najważniejszych gatunków ryb przeznaczonych na sprzedaż zmniejszyły się średnio o prawie 5%. Są jednak miejsca, gdzie nastąpił spadek liczebności aż o ok. jedną trzecią, zwłaszcza na Morzu Północnym i Morzu Japońskim oraz wokół Półwyspu Iberyjskiego. Przyrost zasobów nastąpił z kolei m.in. na Morzu Bałtyckim i w Oceanie Indyjskim. Z kolei największym zagrożeniem dla ptaków morskich, które trują się połykanym plastikiem, są zwyczajne balony, jakimi często bawią się dzieci. Ptaki mylą je z kałamarnicami. Tzw. miękki plastik zatyka przewód pokarmowy zwierzęcia. Jest to najczęstsza przyczyna zgonów wśród ptaków.

Nadzieją na usunięcie dwutlenku węgla z atmosfery jest niedawno opracowana technika, wykorzystująca ciekły metal jako katalizator. Dzięki niej można przekształcić CO₂ w cząstki węgla o stałym stanie skupienia. Z najnowszych analiz naukowców wynika, że istnieje statystycznie tylko jedna szansa na milion, że globalne ocieplenie nie jest wynikiem działalności człowieka.

Wpływ genów na życie człowieka

Część z nas może posiadać geny odpowiedzialne za myśli samobójcze, a część – geny warunkujące szczęśliwy związek. Zbyt duża lub zbyt mała ilość materiału genetycznego w naszych komórkach potrafi zakłócić normalny rozwój naszego ciała oraz prowadzić do wystąpienia takich chorób genetycznych jak zespół Downa oraz zespół DiGeorge’a.

Każdego roku ponad 750 tys. ludzi odbiera sobie życie. Najnowsze badania wskazują dokładny związek między samobójstwem a zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza depresją. Inne, niedawno opublikowane wyniki badań zwracają uwagę na istnienie większej liczby markerów DNA odpowiedzialnych za ryzyko popełnienia samobójstwa u osób, które targnęły się na swoje życie. Te same markery są również powiązane z ryzykiem wystąpienia zaburzeń psychicznych.

Można powiedzieć, że dla równowagi istnieje także gen odpowiedzialny za udany związek. Osoby obdarzone genotypem GG posiadają większą empatię, są bardziej towarzyskie, stabilne emocjonalnie i tworzą szczęśliwsze małżeństwa. Natomiast zbyt mała lub zbyt duża ilość materiału genetycznego w komórkach może prowadzić nie tylko do rozwoju zespołów Downa i DiGeorge’a, ale także autyzmu, ADHD oraz innych zaburzeń psychicznych.

Naukowcy opracowali również opartą na sekwencjonowaniu DNA metodę identyfikacji przestępcy, gdy podejrzanym jest jedno z bliźniąt. Dotychczas trudno było zidentyfikować przestępcę w takiej sytuacji. Obecnie możliwe jest porównanie całych genomów bliźniąt, dzięki czemu ich materiał genetyczny można odróżnić. Wystarczy do tego różnica jednej mutacji genetycznej, chociaż w 20% przypadku znalezienie jej nie jest możliwe.

Pakistan, Indie, Izrael, Azja

Konflikt w Kaszmirze między Indiami a Pakistanem

Kaszmir znów stał się terenem rywalizacji Indii i Pakistanu. 14 lutego 2019 r. w samobójczym ataku młodego Kaszmirczyka zginęło co najmniej 40 członków indyjskich sił paramilitarnych. Indie odpowiedziały nalotem na pakistański obóz paramilitarny w Balakot. Kaszmir, zamieszkany w większości przez muzułmanów, to punkt zapalny na mapie świata od 1947 r. Wówczas Brytyjczycy wycofali się, a region został podzielony między Indie, Pakistan i Chiny. Malownicze, górskie rejony Kaszmiru były w XX w. przyczyną trzech wojen między Indiami i Pakistanem. W 1998 r. oba mocarstwa regionalne przeprowadziły testy broni nuklearnej.

1 marca władze Pakistanu postanowiły w geście dobrej woli oddać Indiom pilota wojskowego, zestrzelonego podczas pojedynku myśliwców na terytorium Pakistanu. Spowodowało to deeskalację konfliktu… ku rozczarowaniu wielu muzułmańskich mieszkańców Kaszmiru. Z każdym rokiem w starciach z armią indyjską ginie coraz więcej kaszmirskich rebeliantów. Od wybuchu rebelii w 1989 r. mieszkańcy regionu biorą bierny lub czynny udział w trwającym konflikcie zbrojnym i chcieliby, aby prawdziwa wojna wreszcie wybuchła. Ich zdaniem wówczas pojawiłaby się szansa na ostateczne rozwiązanie sporu.

Obu krajom nie odpowiada eskalacja konfliktu. Pakistan jest zaangażowany w walkę z Talibami i rebeliantami z Beludżystanu. Finanse państwa nie są w dobrej kondycji. Natomiast Indie nie otrzymają poparcia w wojnie z sąsiadem od żadnego państwa, a Indyjskie Siły Powietrzne są wyraźnie słabsze od pakistańskich. Jedynie Izrael pomaga Indiom – sprzedaje rządowi broń, bierze udział we wspólnych ćwiczeniach wojskowych i dzieli się doświadczeniem militarnym.

Belgia, USA, Syria, Argentyna, Meksyk, Ameryka Południowa, Azja, Ameryka Północna, Europa

Łamanie praw dziecka na świecie

Kilkadziesiąt dzieci, uciekinierów z terytorium kalifatu ISIS, zmarło w drodze do obozu uchodźców w północnej Syrii lub już po dotarciu do Al-Haul. Ofiary umierają z powodu niedożywienia, niskich temperatur i braku opieki medycznej. Dwie trzecie zmarłych to dzieci poniżej pierwszego roku życia. W Belgii sąd umożliwił procedurę przyjmowania dzieci, których rodzice walczyli dla kalifatu, pod warunkiem oddzielenia ich od matek. Potomstwo obywateli belgijskich poniżej 10 r.ż. ma wrócić do kraju. Przypadki dzieci starszych będą rozpatrywane indywidualnie.

Od października 2015 r. zgłoszono prawie 5 tys. skarg związanych z wykorzystywaniem seksualnym i molestowaniem dzieci imigrantów w amerykańskich aresztach. O wzrost liczby skarg demokraci oskarżają politykę imigracyjną „zero tolerancji” prowadzoną przez administrację Donalda Trumpa. W jej wyniku prawie 3 tys. dzieci zostało siłą oddzielonych od rodziców na granicy z Meksykiem. Większość aktów wykorzystywania seksualnego została popełniona przez rówieśników ofiar. Jednak wzrosła również liczba skarg pod adresem personelu pracującego w aresztach. Urząd ds. Imigracji i Służby Celnej w Stanach Zjednoczonych (ICE) został oskarżony przez organizacje walczące o prawa imigrantów o przetrzymywanie w aresztach dziewięciu niemowląt, w tym jednego w wieku pięciu miesięcy.

Władze Argentyny nie wydały zgody na przeprowadzenie aborcji u 11-letniej dziewczynki, która zaszła w ciążę zgwałcona przez 65-letniego mężczyznę, partnera jej babci. Urodziła po 23 tygodniach ciąży w wyniku cesarskiego cięcia, z powodu zagrożenia jej życia i zdrowia. Szanse noworodka na przeżycie zostały ocenione jako nikłe. Dziewczynce, która ma za sobą dwie próby samobójcze, przysługiwało prawo do aborcji. W Argentynie zabieg nielegalnej aborcji wykonywany jest średnio co 90 sek. W sierpniu 2018 r. zwolennicy legalnego przerywania ciąży minimalnie przegrali referendum aborcyjne.

Luksemburg, Łotwa, Szwecja, Belgia, Islandia, Dania, Afryka, Europa

Równouprawnienie kobiet na świecie

Jedynie w sześciu państwach na świecie istnieje pełne równouprawnienie kobiet i mężczyzn – wynika z najnowszego raportu Banku Światowego, którego pracownicy przeprowadzili badania w 187 krajach świata. Najwyższy możliwy wynik w 35 kategoriach osiągnęły: Belgia, Dania, Szwecja, Francja, Łotwa i Luksemburg. 10 lat temu żadne państwo na świecie nie spełniło wszystkich kryteriów. Najwięcej reform, mających na celu zrównanie praw obu płci, przeprowadzono w ostatniej dekadzie w krajach Afryki Subsaharyjskiej. Natomiast, biorąc pod uwagę sytuację na całym świecie, kobiety mogą korzystać jedynie z trzech czwartych praw przysługujących mężczyznom.

Świat jest skonstruowany przez mężczyzn i dla mężczyzn. Testy bezpieczeństwa samochodów oraz manekiny biorące w nich udział są projektowane pod kątem męskich rozmiarów ciała, podobnie jak środki ochrony indywidualnej w służbach mundurowych i ratowniczych. Gdy kobieta jest ofiarą wypadku samochodowego, prawdopodobieństwo, że odniesie poważne obrażenia, jest o prawie 50% wyższe niż w przypadku mężczyzny. Ryzyko śmierci wzrasta o 17%. Większość badań dotyczących urazów, chorób oraz zgonów związanych z pracą dotyczy zawodów wykonywanych przez mężczyzn. Brakuje danych związanych z pracą kobiet. Z najnowszych badań wynika, że średnia temperatura w biurach może być dla kobiet o 5 °C za niska w związku z różnicą metabolizmu obu płci. Projektowanie produktów codziennego użytku również pomyślane jest pod kątem mężczyzn i rozmiarów ich dłoni, większych niż dłonie kobiece. Przykładem są rozmiary smartfonów. Ponadto z badań przeprowadzonych w 2016 r. wynika, że oprogramowanie Google’a do rozpoznawania mowy działa o 70% lepiej, gdy mówi mężczyzna, co prowadzi do niebezpiecznych sytuacji podczas prowadzenia samochodów wyposażonych w zestaw głośnomówiący.

Kolejną kwestią związaną z dyskryminacją kobiet jest tzw. gender pay gap, czyli nierówności płacowe kobiet i mężczyzn. W 2014 r. w Unii Europejskiej oraz w 35 innych krajach mężczyźni zatrudnieni na etacie zarabiali średnio o 13,8% więcej na godzinę niż kobiety. W 2018 r. Islandia, jako pierwszy kraj na świecie, zobowiązała pracodawców do płacenia obu płciom tych samych stawek za tę samą pracę.

Archiwum briefa