brief
Brief #73
Niebezpieczne deepfake wideo, lęk ekologiczny i prawie 71 mln uchodźców na świecie
28 czerwca
USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna

Czy wojna handlowa USA z Chinami ma sens?

Libra, kryptowaluta Facebooka, może stanowić zagrożenie dla międzynarodowego systemu bankowego, ograniczając konkurencję i tworząc problemy z ochroną danych – ostrzega Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS). Wprowadzenie Libry, planowane na 2020 r., pozwoli miliardom użytkowników na dokonywanie transakcji finansowych na całym świecie. Facebook chciałby uczynić z Libry zdecentralizowaną walutę, z której każdy może korzystać. Obawia się jednak, że jego klienci nie będą mieć zaufania do kryptowaluty. Serwis społecznościowy posiada wiele danych na temat swoich użytkowników i będzie mógł łączyć je z informacjami o ich zasobach finansowych. Również Alibaba i eBay planują wprowadzenie swojej waluty.

Czy wojna handlowa między Stanami Zjednoczonymi a Chinami ma sens? Amerykański system gospodarczy koncentruje się na maksymalizacji zysków akcjonariuszy korporacji, natomiast chiński system gospodarczy – na maksymalizacji zysków Chin. Statystyczny Amerykanin nie odczuł znacznego wzrostu dochodów od 1980 r., z kolei sytuacja statystycznego Chińczyka zdecydowanie się poprawiła. Setki milionów mieszkańców Chin poradziło sobie z biedą. Trzonem amerykańskiego systemu jest 500 wielkich firm z siedzibą w USA, których głównym celem jest jak najwyższa cena akcji. Rdzeniem gospodarki Chin są przedsiębiorstwa państwowe, które pożyczają pieniądze od banków państwowych, przy sztucznie zaniżonych stopach oprocentowania, i zawsze chętnie udzielą wsparcia władzom ChRL. „Być może, zamiast toczyć wojnę handlową z Chinami, USA powinny zmniejszać dominację wielkich korporacji oraz ich wpływ na życie Amerykanów” – uważa Robert Reich, amerykański polityk i ekonomista, były sekretarz pracy USA, profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley.

Liban, Jordania, Kanada, Sudan Południowy, Pakistan, Niemcy, Uganda, Sudan, Afganistan, Afryka, USA, Syria, Turcja, Meksyk, Azja, Ameryka Północna, Europa

Rekordowa liczba uchodźców na świecie

Aktualnie na świecie żyje prawie 70,8 mln uchodźców, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia domów w wyniku prześladowań, wojen, łamania praw człowieka lub przemocy, i jest to najwyższa liczba od czasu II wojny światowej. Jedynie 16% z nich trafiło do krajów w regionach rozwiniętych, natomiast jedna trzecia uchodźców znalazła schronienie w najbiedniejszych krajach świata. W 2018 r. największą liczbę osób przyjęła Kanada (ponad 28 tys.), po raz pierwszy wyprzedzając Stany Zjednoczone, które przyjęły 23 tys. uchodźców. Dla porównania, w 2016 r. do USA trafiło 97 tys. osób. 

Administracja Donalda Trumpa próbowała bezskutecznie przekonać sąd w San Francisco, że dzieci odebrane imigrantom na granicy USA i Meksyku nie potrzebują podstawowych produktów higienicznych, takich jak mydło i szczoteczki do zębów, podczas przebywania w ośrodkach zatrzymań. Prawnicy prezydenta USA twierdzili również, że nieletni mogą spać na zimnych, betonowych podłogach, w zatłoczonych celach i niskich temperaturach. Te warunki uważali za spełniające definicję „bezpiecznych i higienicznych”. Co najmniej siedmioro dzieci imigrantów zmarło w amerykańskich ośrodkach zatrzymań od końca 2018 r. Służby imigracyjne potrzebują ok. 4,6 mld dol. dofinansowania, aby zapobiec podobnym sytuacjom w ośrodkach dla nieletnich.

Najwięcej uchodźców mieszka obecnie w Turcji (3,7 mln), Pakistanie (1,4 mln), Ugandzie (1,2 mln), Sudanie (1,1 mln) i w Niemczech (1,1 mln). Z kolei najwięcej osób, w przeliczeniu na tysiąc mieszkańców, przyjęły Liban (156), Jordania (72) i Turcja (45). Najbogatsze kraje świata przyjęły średnio mniej niż trzech uchodźców na 1000 mieszkańców. Najwięcej imigrantów pochodzi z Syrii (6,7 mln), Afganistanu (2,7 mln) i Sudanu Południowego (2,3 mln).

Rosja, Wielka Brytania, USA, Azja, Ameryka Północna, Europa

Deepfake videos zagrożeniem dla demokracji

Jak stworzyć deepfake video? Za pomocą sieci neuronowej – modelu zaawansowanego uczenia maszynowego, który tak długo analizuje nagrania wideo, aż będzie w stanie za pomocą algorytmu nałożyć „skórę” jednej ludzkiej twarzy na ruchy innej. Ta technologia może być używana do manipulowania wypowiedziami polityków i wywierania wpływu na wyniki wyborów. Dezinformację bardzo szybko tworzy się i rozpowszechnia na platformach społecznościowych. Zarazem niewiele osób weryfikuje otrzymywane treści. 

W maju 2019 r. przerobiono film przedstawiający Nancy Pelosi, przewodniczącą Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Miliony oglądających mogło odnieść wrażenie, że kobieta jest pod wpływem alkoholu. Film opublikował na Twitterze również prezydent Donald Trump. Czy to koniec czasu postprawdy i początek postrzeczywistości, w której oprogramowanie deepfake pozwoli każdemu stworzyć wiarygodny materiał filmowy na każdy temat, a w głównej roli obsadzić każdego człowieka? 

W sierpniu 2018 r. właściciele kont na platformach społecznościowych działających z Rosji stworzyli fałszywą informację o planowanym zamachu na Borisa Johnsona, jednego z głównych zwolenników brexitu. Atak mieli zaplanować przeciwnicy wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej.

Polska, Wielka Brytania, USA, Meksyk, Ameryka Północna, Europa

Nierówności społeczne a długość życia

18 z najbogatszych ludzi w Stanach Zjednoczonych napisało list do kandydatów na urząd prezydenta USA, aby poparli podatek majątkowy dla najzamożniejszych mieszkańców kraju. Środki uzyskane w ten sposób zostałyby przeznaczone na zmniejszenie nierówności społecznych oraz walkę ze zmianami klimatycznymi. Sygnatariusze listu to m.in. inwestor i filantrop George Soros, współzałożyciel Facebooka Chris Hughes, córka miliardera Molly Munger, twórczyni filmów dokumentalnych Abigail Disney i właściciele sieci hoteli Hyatt.

Przykładem nierówności społecznych jest Chicago, gdzie przewidywana długość życia wynosi ok. 90 lat dla białych mieszkańców bogatej dzielnicy Streeterville i ok. 60 lat dla biednych Afroamerykanów z dzielnicy Englewood. Te wyniki wiążą się z wieloma czynnikami społeczno-ekonomicznymi. Średni dochód mieszkańca Streeterville wynosi prawie 100 tys. dol. rocznie, natomiast mieszkańca Englewood – ok. 25 tys. dol. rocznie. Ponad 80% mieszkających w Streeterville i tylko 8,2% żyjących w Englewood ma wykształcenie wyższe. Służba zdrowia działa tam też na znacznie niższym poziomie. Bardzo wysoki jest natomiast wskaźnik przestępczości. W latach 2000–2017 doszło w Englewood do ponad 4,8 tys. strzelanin.

Światowe Forum Ekonomiczne ostrzega, że większość z nas w wieku powyżej 90 lat nie będzie miała na koncie prywatnych oszczędności emerytalnych. Według prognoz mężczyźni wykorzystają zgromadzone przez siebie środki na 10 lat przed śmiercią, a kobiety – na 12 lat przed śmiercią. Zarazem prawie 20% kobiet i 14% mężczyzn, mających obecnie 25 lat, dożyje 100 lat. 

Przeprowadzono badania uczciwość ludzi na świecie. Przypadkowi przechodnie w 38 na 40 krajów zdecydowanie częściej próbowali zwrócić portfel właścicielowi, gdy zawierał pieniądze, niż gdy był pusty. Pieniądze zwrócono w 98% przypadków. Im większa suma pieniędzy w portfelu, tym wyższe było prawdopodobieństwo zwrócenia go przez znalazcę. Badania przeprowadzono m.in. w USA, Wielkiej Brytanii, Meksyku i Polsce.

Kanada, Islandia, Rosja, USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna, Europa

Na ratunek rekinom i wielorybom

Dwie białuchy arktyczne przewieziono z akwarium oceanicznego w Szanghaju na Islandię, gdzie trafią do rezerwatu dla wielorybów. Przygotowania do transportu trwały 18 miesięcy, a ważące po 900 kg wieloryby wieziono samolotem, promem i samochodem ciężarowym. Rezerwat w Zatoce Klettsvik jest pierwszym na świecie miejscem dla białuch położonym na otwartych wodach. Będą tam miały nie tylko przestrzeń (32 tys. m² i 10 m głębokości), ale również naturalne dla nich subarktyczne warunki. Białuchy zostały złowione w arktycznym wodach Rosji, gdy miały 2-3 lata.

Z kolei w Rosji 87 białuch arktycznych i 11 orek oceanicznych zostanie wypuszczonych na wolność w wyniku presji międzynarodowej oraz interwencji Władimira Putina. Wieloryby zostały schwytane przez prywatne firmy, które wykorzystały luki w rosyjskim prawie, aby uzyskać odpowiednie pozwolenia, a następnie sprzedać zwierzęta do parków rozrywki w Chinach za ok. 100 mln dol. Ponadto rząd rosyjski postanowił zakazać łowienia wielorybów ze względów kulturowych.

Lolita, orka oceaniczna złapana w zatoce przy wyspie Whidbey, w stanie Waszyngton, od 50 lat przebywa w niewoli w akwarium w Miami. W Stanach Zjednoczonych trwa kampania na rzecz wypuszczenia jej do macierzystych wód oceanicznych, zorganizowana m.in. przez Indian Lummi. Część ekspertów obawia się jednak, że przywrócenie wolności Lolicie, po tak wielu latach spędzonych w małym akwarium, może skończyć się dla niej tragicznie.

Kanada jest pierwszym krajem grupy G7, który zakazał importu i sprzedaży płetw rekinów. Płetwy są obcinane złowionym rybom, które następnie zostają wyrzucone z powrotem do wody, gdzie umierają. Organizacja Narodów Zjednoczonych szacuje, że każdego roku 73 mln rekinów ginie podczas tego procederu.

USA, Ameryka Północna

Kobiety na podbój przestrzeni kosmicznej

Wyniki najnowszych badań naukowców wskazują, że kobiety astronautki, np. mieszkanki kolonii na Marsie, nie będą potrzebować mężczyzn do reprodukcji. Zamrożone próbki nasienia poddane mikrograwitacji zachowały podobne cechy do próbek przechowywanych na Ziemi, co daje możliwość, że pewnego dnia bank spermy może zostać umieszczony w kosmosie i umożliwi zaludnienie nowych światów. Badacze podkreślają, że potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć wpływ grawitacji na plemniki, oraz ich obserwacja w warunkach przestrzeni kosmicznej.

Jeżeli wyniki potwierdzą się, w skład misji kosmicznych będą mogły wchodzić tylko kobiety. W 2017 r. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA), w niepublikowanym raporcie o potrzebach seksualnych astronautów, zalecała, aby załogi lecące na Czerwoną Planetę były jednopłciowe (żeńskie), ponieważ tworzą bardziej zgrane zespoły. NASA chciałaby założyć stałą bazę na Księżycu w 2024 r., a kolonię na Marsie 11 lat później.

Łazik NASA Curiosity odkrył duże ilości metanu na powierzchni Marsa, co może wskazywać na obecność obcego życia na tej planecie, ponieważ metan na Ziemi produkują z reguły organizmy żywe. Możliwe jednak, że ten związek chemiczny jest od milionów lat uwięziony pod powierzchnią planety i od czasu do czasu przedostaje się przez szczeliny do atmosfery Marsa.

Macedonia Północna, Bośnia i Hercegowina, Węgry, Czechy, Polska, Serbia, Chiny, Azja, Europa

Czy odczuwasz lęk ekologiczny?

Według raportu Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) pozostało 12 lat na powstrzymanie katastrofy klimatycznej. W związku z kolejnymi złymi informacjami na temat stanu środowiska naturalnego do psychoterapeutów zgłaszają się osoby z tzw. lękiem ekologicznym. To chroniczny strach przed zagładą środowiska”. Kobiety najczęściej martwią się o przyszłość swoich dzieci lub deklarują, że nie będą posiadać potomstwa. Sposobem na przezwyciężenie lęku ekologicznego – zdrowej reakcji psychicznej na zagrożenia – jest aktywność proekologiczna i próby ograniczenia własnego śladu węglowego [emisji gazów cieplarnianych wywołanych przez daną osobę]. 

Zanieczyszczenie powietrza w biedniejszych regionach Europy należy do najwyższych na świecie. Jakość powietrza w Sarajewie, w niektóre zimowe dni, jest gorsza niż w Pekinie. Problem dotyczy zwłaszcza Bośni i Hercegowiny, Serbii oraz Macedonii Północnej. Osiem z 10 najbardziej zanieczyszczonych europejskich miast w 2018 r. znajdowało się właśnie w Bośni i Hercegowinie oraz Macedonii Północnej. Na piątym miejscu było polskie Jaworzno. Jednak to trzy kraje Europy Środkowo-Wschodniej – Węgry, Czechy i Polska – zablokowały plan Unii Europejskiej dotyczący osiągnięcia neutralności pod względem emisji CO₂ do 2050 r.

Japonia chce zostać liderem w dostarczaniu nowoczesnych technologii, spalania śmieci niezdatnych do recyclingu i wytwarzania z nich energii, do krajów Azji Południowo-Wschodniej. Prognozuje się, że globalny rynek tych usług będzie wart 80 mld dol. do 2022 r. Japoński rząd dąży do podpisania kontraktów na dostawę rodzimej technologii spalania i utylizacji odpadów m.in. z Singapurem, Tajlandią, Indonezją i Wietnamem. Obecnie działa w Japonii 380 zakładów przetwarzających odpady w energię.

Japonia, Azja

Japonia w obliczu kryzysu demograficznego

Społeczeństwo japońskie bardzo szybko starzeje się, czego przyczyną jest niski współczynnik dzietności Japończyków (obecnie wynosi 1,43). Sytuacja może doprowadzić do kryzysu demograficznego, problemów systemu ubezpieczeń społecznych i niedoboru siły roboczej. Naukowcy przewidują, że populacja Japonii może zmniejszyć się o 45 mln ludzi do 2065 r. Rząd stara się zapewnić pracującym matkom równowagę między życiem rodzinnym a zawodowym, aby zwiększyć wskaźnik dzietności. Oferuje m.in. dodatki finansowe, bezpłatną edukację i opiekę nad dziećmi oraz pomoc w powrocie na rynek pracy po urlopie macierzyńskim. Kobiety zarabiają średnio o 24,5% mniej niż mężczyźni, a Japonia zajmuje dopiero 110. miejsce na świecie w rankingu równości obu płci.

Japoński rząd przeprowadził ankietę, z której wynika, że prawie połowa samotnych, chcących się pobrać osób, nie jest w stanie znaleźć odpowiedniego partnera. Jednak 61,4% ankietowanych twierdzi, że nie robi nic, aby zmienić swoją sytuację. Ok. 29% mężczyzn uważa, że nie ma pieniędzy, aby zawrzeć związek małżeński, a 31% kobiet „nie chce stracić wolności i komfortu”.

Tokio przygotowuje się na X-Day – potężne trzęsienie ziemi w największym obszarze metropolitalnym świata, gdzie mieszka 37 mln ludzi. Prawdopodobieństwo, że przed 2050 r. wystąpi trzęsienie ziemi o sile 7 stopni w skali Richtera, wynosi 70%. Wstrząsy o sile 7,3 stopnia w skali Richtera, w północnej części Zatoki Tokijskiej, mogą zabić 9,7 tys. osób i spowodować obrażenia u prawie 150 tys. 300 tys. budynków może zostać zniszczonych, a miliony ludzi stracą dachy nad głową. Dlatego w japońskich szkołach pozwolono uczniom na posiadanie telefonów komórkowych – w razie trzęsienia ziemi będzie je znacznie łatwiej zlokalizować.

Archiwum briefa