brief
Brief #82
Równouprawnienie kobiet, energia elektryczna ze źródeł odnawialnych i lasy na świecie
20 września
Nigeria, Arabia Saudyjska, Jemen, Rosja, Iran, Wielka Brytania, Afryka, USA, Azja, Ameryka Północna, Europa

Ataki dronów

Atak 10 dronów na największą rafinerię na świecie rozregulował proces produkcji i eksportu ropy przez saudyjski koncern paliwowo-chemiczny Saudi Aramco. Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych Mike Pompeo oskarżył Iran o przeprowadzenie tej operacji, co władze Iranu stanowczo zdementowały. Akcja, do której przyznali się jemeńscy Huti, ograniczyła o ponad połowę możliwości produkcyjne Arabii Saudyjskiej (o 5,7 mln baryłek dziennie), co spowodowało wzrost cen ropy oraz napięcia na Bliskim Wschodzie. Po ataku dronów globalna produkcja ropy spadła o 5% na co najmniej 48 godz.

Członkowie Boko Haram, muzułmańskiej organizacji ekstremistycznej, posiadają obecnie nowocześniejsze drony niż nigeryjska armia. W wyniku wojny z Boko Haram ponad 2 mln mieszkańców Nigerii opuściło swoje domy, dziesiątki tysięcy zostało zabitych, uprowadzonych i siłą zwerbowanych do walki.

Działacze klimatyczni z odłamu ruchu społeczno-politycznego Extinction Rebellion próbowali za pomocą dronów wymusić zamknięcie Heathrow największego lotniska w Europie. Dwóch mężczyzn, którzy mieli zamiar uruchomić urządzenia w pobliżu pasów startowych, zostało aresztowanych. Aktywiści chcieli zaprotestować przeciwko planom rozbudowy Heathrow.

Siergiej Bojko, kandydat opozycji na mera Nowosybirska, umieścił na dronie dyski twarde swojego komputera, unikając w ten sposób konfiskaty cennych danych podczas nalotu milicji. W drugim tygodniu września 2019 r. rosyjskie służby bezpieczeństwa zorganizowały 43 naloty na zwolenników Aleksieja Nawalnego.

Afryka, USA, Ameryka Północna

Lepsza sytuacja kobiet na amerykańskim rynku pracy

Kobiety częściej pracują na etacie i więcej zarabiają niż przed kryzysem finansowym w 2008 r., wynika z danych zebranych podczas spisu powszechnego w Stanach Zjednoczonych. W 2018 r. mediana zarobków kobiet pracujących w pełnym wymiarze czasu pracy była o 5,8% wyższa niż w 2007 r. Zarazem mediana ta w 2018 r. wyniosła 82% mediany zarobków mężczyzn, co odzwierciedla różnicę w wynagrodzeniach, która zasadniczo nie zmieniła się od 2017 r. W 2018 r. średni roczny dochód Amerykanina wyniósł 55 300 dol., a Amerykanki – ok. 45 100 dol. To najmniejsza różnica od 1960 r., kiedy rozpoczęto zbierać tego typu dane w USA.

Liczba kobiet pracujących na etacie wzrosła w 2018 r. do 63,9% (o 1% w stosunku do 2017 r.). W przypadku mężczyzn było to 76,3% (o 0,7% więcej niż w 2017 r.). Zarobki pomagają kobietom o niskich dochodach zapewnić sobie większe bezpieczeństwo finansowe. Wskaźnik ubóstwa wśród kobiet spadł z 13,6% w 2017 r. do 12,9% w 2018 r. Zmiany na rynku pracy związane są m.in. z następującymi czynnikami: kobiety coraz później zawierają związki małżeńskie i rodzą dzieci, przepisy federalne i stanowe nakładają kary na firmy, które próbują zatrudniać pracowniczki na nieuczciwych zasadach, pracodawcy stosują przejrzystość wynagrodzeń i elastyczne godziny pracy, aby panie mogły pozostać na rynku pracy po urodzeniu dzieci.

Według raportu Fundacji Billa i Melindy Gatesów nierówność stoi na drodze dalszego rozwoju ludzkości, dlatego biały, wykształcony mężczyzna mieszkający w bogatym kraju ma prostą drogę do życia na dobrym poziomie. Kobieta musi zaś pokonać jedną trudną przeszkodę – dyskryminację płciową. Natomiast dziewczynka urodzona w Afryce Środkowej musi zmierzyć się z wieloma dużymi przeszkodami, m.in. dyskryminacją ze względu na płeć, rasę, religię i pochodzenie.

Zimbabwe, Afryka

Sposoby na ubóstwo energetyczne

Zadaniem Globalnej Komisji ds. Walki z Ubóstwem Energetycznym jest zapewnienie ludziom wykluczonym energetycznie (zwłaszcza mieszkańcom Afryki Subsaharyjskiej oraz Azji Południowej) dostępu do niedrogiej, niezawodnej i zrównoważonej energii do 2030 r. Projekt, polegający na zastosowaniu mikrosieci energetycznych, połączonych w jedną, gigantyczną sieć, oraz technologii energii odnawialnej powinien zapewnić stały dostęp do elektryczności ok. 1 mld ludzi. Komisja planuje również pomóc w ustanowieniu przepisów w krajach rozwijających się, aby przyspieszyć wdrażanie nowych systemów energetycznych i zwiększyć atrakcyjność projektów dla międzynarodowych inwestorów.

W połowie lat 70. cena wytworzenia 1 wata mocy dzięki panelom słonecznym wynosiła 100 dol. W 2016 r. był to koszt wysokości 50 centów, który wciąż spada. Panele słoneczne są szczególnie przydatne w biedniejszych krajach, gdzie sieci energetyczne są słabo rozwinięte, jest natomiast duża ilość energii słonecznej. Natomiast w latach 2010–2016 wyprodukowano na świecie 100 razy więcej ogniw fotowoltaicznych niż przed 2010 r.

W Zimbabwe, z powodu suszy i kryzysu ekonomicznego, występują nieprzewidziane przerwy w dostawach prądu. Największy operator telefonii komórkowej powinien mieć możliwość udostępniania usług on-line, co jest istotne dla funkcjonowania finansów państwa, a płatności mobilne są stosowane w większości codziennych transakcji dokonywanych przez mieszkańców kraju. Duża część gospodarki działa za pośrednictwem systemów elektronicznych i płatności mobilnych. Firma telekomunikacyjna postanowiła więc zastosować nowoczesne akumulatory litowo-jonowe. Zastępują one agregaty na paliwo i mogą przechowywać energię z baterii słonecznych lub sieci energetycznej do 10 godz.

Dania, USA, Brazylia, Boliwia, Kolumbia, Peru, Ameryka Południowa, Ameryka Północna, Europa

Wylesianie środowiska naturalnego

W wyniku wycinania lasów w latach 2014–2018 co roku z powierzchni Ziemi znikał obszar leśny wielkości Wielkiej Brytanii (26 mln ha). Od uchwalenia Deklaracji Nowojorskiej ws. Lasów w 2014 r., mającej chronić zasoby leśne, wskaźnik utraty drzewostanu wzrósł o 43%. Najwięcej lasów wycina się w Afryce i Ameryce Łacińskiej (zwłaszcza w Boliwii, Brazylii, Kolumbii i Peru). Utrata lasów tropikalnych to ponad 90% deforestacji na świecie.

Średni poziom dwutlenku węgla na świecie wynosi obecnie ponad 400 ppm i jest najwyższy od 800 tys. lat. Według najnowszych danych Służby Leśnej Stanów Zjednoczonych lasy w USA co roku równoważą ok. 14% krajowej emisji CO₂. Jednak szacowana ilość węgla w drzewach może być zawyżona, ponieważ zgnilizna drewna ogranicza zdolność drzew do magazynowania CO₂, co do tej pory nie było w pełni brane pod uwagę. W związku z tym zdolność lasów do ograniczania ilości dwutlenku węgla w atmosferze może być przeceniana.

Telewizja publiczna w Danii zebrała podczas programu telewizyjnego 2,4 mln euro na posadzenie 921 233 drzew. Za każdą darowiznę w wysokości 2,7 euro zostanie posadzone jedno drzewo, a 20% zebranych funduszy zostanie przeznaczone na działania na rzecz ochrony lasów w Danii i poza granicami kraju. Natomiast Ecosia to wyszukiwarka internetowa, która jest przyjazna środowisku naturalnemu, ponieważ co najmniej 80% dochodu z linków sponsorowanych przekazuje na ochronę lasów tropikalnych. Celem jest posadzenie 1 mln drzew, głównie w Brazylii, w ciągu najbliższych 6 miesięcy. Firma twierdzi, że obecnie dzięki wyszukiwarce sadzi 1 drzewo na 0,8 sek.

Palestyna, Izrael, USA, Azja, Ameryka Północna

Wybory parlamentarne w Izraelu

Zachodni Brzeg, część Palestyny okupowana przez Izrael, został podzielony na strefy A, B i C na podstawie porozumień z Oslo z 1993 r. zawartych między Izraelem a Organizacją Wyzwolenia Palestyny (OWP). W strefach A i B rząd palestyński ma ograniczone uprawnienia do rządzenia, natomiast Izrael posiada tam pełną kontrolę nad bezpieczeństwem. Premier Izraela Benjamin Netanjahu, w ramach obietnicy przed wrześniowymi wyborami parlamentarnymi, zobowiązał się do aneksji pozostałej części obszaru C, nad którym do tej pory nielegalnie sprawował kontrolę: doliny Jordanu i północnego regionu Morza Martwego (2400 km²). Mieszka tam ok. 65 tys. Palestyńczyków i 11 tys. izraelskich osadników oraz znajduje się ogromna większość z ponad 200 nielegalnych osad żydowskich na Zachodnim Brzegu.

Netanjahu ogłosił również, że aneksja wszystkich osiedli na Zachodnim Brzegu, zamieszkałych przez ok. 400 tys. Żydów, nastąpi w porozumieniu z prezydentem Stanów Zjednoczonych Donaldem Trumpem. Już wcześniej Trump uznał suwerenność Izraela nad Wzgórzami Golan oraz Jerozolimę za stolicę Izraela. Według izraelskiej organizacji Pokój Teraz od momentu objęcia urzędu przez Trumpa nastąpił gwałtowny wzrost (o 60%) liczby pozwoleń na założenie nowych osiedli we Wschodniej Jerozolimie. Ponadto w 2019 r. w mieście tym wyburzanych jest najwięcej palestyńskich domów od 15 lat, jak podaje organizacja B’Tselem.

Liga Państw Arabskich określiła plany Netanjahu mianem agresji, która wyklucza próby porozumienia z Palestyńczykami. Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzegła, że wdrożenie planu Netanjahu nie zostanie uznane przez społeczność międzynarodową. Palestyńczycy, którzy są obywatelami Izraela, zapowiadali, że rasistowska i konfrontacyjna polityka Netanjahu wpłynie na ich mobilizację podczas wyborów. Po przeliczeniu 98% głosów nieoficjalnie wiadomo, że partia Benjamina Netanjahu zdobyła 31 miejsc w parlamencie, a partia Niebiesko-Biali – 33 miejsca

Sri Lanka, Bangladesz, Korea Południowa, Nepal, Indie, USA, Chiny, Azja, Ameryka Północna

Na świecie ma miejsce prawie 800 tys. samobójstw rocznie

Co 40 sek. ktoś na świecie popełnia samobójstwo podaje Światowa Organizacja Zdrowia. To prawie 800 tys. ludzi rocznie. Samobójstwo jest drugą najczęstszą przyczyną śmierci wśród osób w wieku od 15 do 29 lat. W najnowszym raporcie stwierdzono, że kraje o wysokich dochodach odnotowały szczególnie wysoki wskaźnik samobójstw w latach 2010–2016. 79% samobójstw na świecie miało miejsce w krajach o niskim (dochód narodowy na mieszkańca wynoszący do 1 025 dol.) i średnim (do 12 375 dol.) dochodzie, jednak to kraje o wysokim dochodzie (ponad 12 376 dol.) miały najwyższy wskaźnik samobójstw – 11,5 na 100 tys. osób.

W ciągu ostatnich trzech lat wzrósł wskaźnik samobójstw w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza na obszarach wiejskich, gdzie dużą rolę odgrywa ubóstwo oraz rozdrobnienie społeczne. W latach 1999–2016 odebrało sobie życie ponad 453 tys. Amerykanów w wieku od 25 do 64 lat. W 2017 r. samobójstwa stanowiły sześć na 10 zgonów związanych z użyciem broni.

Szacuje się, że każdego roku 150 tys. ludzi odbiera sobie życie, zażywając pestycydy. Liczba samobójstw po spożyciu tych substancji zmniejszyła się o połowę od lat 90., ale to nadal częsta przyczyna śmierci, głównie w biednych społecznościach wiejskich w Azji. Organizacja Narodów Zjednoczonych wezwała do wprowadzenia ostrzejszych regulacji dotyczących dostępności tego typu produktów. Na Sri Lance po 20 latach od wprowadzenia przez rząd zakazu stosowania silnych pestycydów w rolnictwie liczba zgonów spadła o 70%. Podobne ograniczenia wprowadzono w Indiach, Chinach, Nepalu, Bangladeszu i Korei Południowej.

Według WHO problem samobójstw dotyczy wszystkich regionów świata. Najlepsze metody zapobiegania samobójstwom to ograniczenie dostępu do środków umożliwiających odebranie sobie życia, edukowanie mediów w zakresie odpowiedzialnego informowania o przypadkach samobójstw, uczenie młodych ludzi budowania umiejętności życiowych, które pozwalają radzić sobie ze stresem oraz wczesne rozpoznanie, opieka i monitorowanie osób zagrożonych popełnieniem samobójstwa. Strategie zapobiegania samobójstwom stosuje obecnie 38 państw na świecie, a ich liczba rośnie od pięciu lat.

Bangladesz, Mozambik, Indie, Afryka, USA, Azja, Ameryka Północna

Zmiany klimatu mają negatywny wpływ na poszanowanie praw człowieka na świecie

Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzega, że ​​zmiany klimatu niszczą nie tylko środowisko, w którym żyjemy, ale mają także negatywny wpływ na poszanowanie praw człowieka na świecie. To m.in. wojny domowe wywołane ocieplaniem się klimatu na Ziemi (40% wojen domowych w ciągu ostatnich sześciu dekad było związanych z degradacją środowiska naturalnego), trudna sytuacja rdzennych mieszkańców Amazonii z powodu pożarów i wylesiania oraz ataki na działaczy walczących o ochronę środowiska.

W pierwszej połowie 2019 r. prawie dwa razy więcej ludzi (7 mln) musiało opuścić swoje domy z powodu ekstremalnych zjawisk pogodowych niż z powodu konfliktów zbrojnych – podaje Internal Displacement Monitoring Centre. Szacuje się, że do końca 2019 r. ok. 22 mln osób będzie musiało zmienić miejsce zamieszkania z powodu katastrof klimatycznych. Huragany Florence i Michael w Stanach Zjednoczonych oraz cyklony Idai w Mozambiku i Fani w Indiach i Bangladeszu doprowadziły do tego, że kilka milionów osób musiało opuścić swoje domy.

Większe opady deszczu w niektórych regionach świata, wynikające ze zmian klimatu, pogarszają zdolność gleby do absorpcji wody. Naukowcy z Uniwersytetu Rutgersa przez ćwierć wieku stosowali sztuczne nawadnianie na wybranym obszarze prerii w stanie Kansas, aby o 35% zwiększyć średnią roczną ilość opadów. Ten wzrost opadów doprowadził do zmniejszenia od 21% do 33% ilości wody infiltrowanej do gleby. Woda zatrzymana w niej odgrywa ważną rolę w magazynowaniu dwutlenku węgla. Ponadto zmiany w absorpcji wody przez glebę mają wpływ na zaopatrzenie ludzi w wodę gruntową, produkcję żywności oraz funkcjonowanie ekosystemów.

Malawi, Demokratyczna Republika Konga, Ghana, Nigeria, Kenia, Afryka, Europa

Program wyeliminowania malarii przed 2050 r.

Komisja Europejska (KE) oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwracają uwagę na konieczność podjęcia działań przeciwko ruchom antyszczepionkowym. Wybuchają kolejne ogniska odry, wracają również choroby praktycznie wyeliminowane. W mediach społecznościowych szerzy się dezinformacja w związku ze stosowaniem szczepień. Według danych WHO w 2018 r. 20 mln niemowląt nie zostało zaszczepionych. Jednym z pomysłów na ograniczenie działań antyszczepionkowych jest zakaz uczestnictwa nieszczepionych uczniów w zajęciach szkolnych. Według brytyjskich internistów szczepienie MMR (przeciwko odrze, śwince i różyczce) powinno być obowiązkowe dla każdego dziecka przed rozpoczęciem przez niego nauki w szkole podstawowej.

Istnieje szansa na wyeliminowanie malarii na świecie do 2050 r., potrzebny jest jednak coroczny wzrost inwestycji o ok. 2 mld dol. w państwach, w których malaria jest chorobą endemiczną. Obecnie na świecie jest 108 krajów, w których nie występuje malaria, a śmiertelność z powodu tej choroby spadła o ponad 60% między 2000 a 2015 r. Problem dotyka szczególnie kraje Afryki Subsaharyjskiej. W 2017 r. odnotowano ok. 219 mln przypadków zachorowań w 86 krajach, z czego 200 mln wystąpiło w tym właśnie regionie świata, zwłaszcza w Nigerii i Demokratycznej Republice Konga. Ok. 435 tys. chorych, głównie dzieci, umiera rocznie z powodu malarii. Głównymi problemami, które trzeba rozwiązać, są ubóstwo, brak skutecznych działań rządów w krajach zagrożonych malarią, nieumiejętne zarządzanie programami do walki z chorobą, błędna analiza danych, słaba motywacja personelu do pracy i niewielkie zaangażowanie lokalnych społeczności w walkę z chorobą.

Pierwsza na świecie szczepionka przeciwko malarii będzie stosowana w Kenii, po wcześniejszych testach w Ghanie i Malawi. Zostanie ona dodana do rutynowego harmonogramu szczepień, a ponad 300 tys. dzieci otrzyma ją w ciągu najbliższych trzech lat.

Archiwum briefa